Index pagina
Geschiedenis
Ook leuke sites
Zeg het anders priveWij kunnen er helaas ook niets aan doen!
 





 

 

11/18/2013: "Bij het overlijden van Wim de Lobel (1927-2013)"

Op donderdag 14 november 2013 werd in Rotterdam Wim de Lobel gecremeerd. Hij behoorde met Hans Ramaer tot de eerste redactieleden van het anarchistisch tijdschrift De AS, dat in 1973 tot stand kwam.
WimDeLobel_deas163 (64k image)
Hans sprak op de crematie over de man met wie hij meer dan veertig jaar nauw samenwerkte. Klik op meer voor zijn afscheidsverhaal.

BIJ HET OVERLIJDEN VAN WIM DE LOBEL (1927 – 2013)

Na een kort ziekbed stierf begin november AS-redacteur Wim de Lobel. Hij werd 86 jaar. Bijna zestig jaar speelde Wim een centrale rol in het Nederlandse anarchisme. Hij zal in de libertaire beweging herinnerd worden als schrijver van korte en langere commentaren en artikelen over politiek, filosofie en literatuur in de anarchistische pers, en - vooral op latere leeftijd – over de filosofie van Jan Börger en Hegel in het maandblad van de vrijdenkers, maar toch vooral als een inspirerende en bindende persoonlijkheid.

Ik leerde hem precies een halve eeuw geleden kennen. Kort daarvoor had ik enkele exemplaren van het anarchistische blad De Vrije gelezen en was daardoor geïnteresseerd geraakt in het anarchisme, dat ik zag als een welkome verbreding van het politieke pacifisme dat ik van de PSP kende. Ook kocht ik er enkele boeken over die ik bij het antiquariaat van De Slegte gevonden had.

Op een avond besloot ik langs te gaan bij de redactie en administratie van De Vrije, dat zich afficheerde als de voortzetting van de lang geleden door Ferdinand Domela Nieuwenhuis opgerichte anarchistenkrant De Vrije Socialist. Het was in het Oude Noorden in Rotterdam, niet ver van mijn huis. Bovenaan de trap stond een stevige dertiger, die als een late existentialist geheel in het zwart was gekleed. Wim vroeg me om binnen nader kennis te maken en al snel was ik onder de indruk van zijn enorme belezenheid. En van zijn energie en daadkracht. Hij werkte overdag als timmerman in de bouw, maar zag toch kans om bijna in zijn eentje de kopij voor het anarchistische weekblad (vanaf 1964 een maandblad) uit te typen, te stencilen en de pagina’s te nieten. Bovendien schreef hij zelf nog een deel van de artikelen en commentaren, meestal uiterst kritisch en scherp van toon, een enkele keer meer bezonken en filosofisch getint. En daarnaast las Wim veel en maakte hij ook tijd vrij voor zijn gezin. Hij lag dus bijna altijd laat op bed.

Daarna kwam ik regelmatig bij Wim langs. Een van de redenen was dat De Vrije diverse libertaire bladen uit binnen- en buitenland kreeg toegestuurd. Een deel ervan leende hij me uit. Mijn favoriete tijdschriften waren Buiten de Perken van Rudolf de Jong en zijn vader Albert, een syndicalistische veteraan, en Anarchy van Colin Ward. Dit was een Engels blad met uitsluitend themanummers dat het ‘pragmatische anarchisme’ propageerde. Ward verstond daaronder een anarchisme dat niet het realiseren van de anarchistische utopie nastreeft, maar het zo anarchistisch mogelijk handelen in de hedendaagse samenleving.

Een tweede reden om langs te komen waren de ontmoetingen met andere jongeren van rond de twintig die Wim opzochten en vaak van zijn stencilmachine gebruik maakten, onder wie Roel van Duijn en Thom Holterman. De eerste was de initiatiefnemer van de zogeheten Ban-de-bomdemonstraties in Den Haag, de tweede organiseerde in Rotterdam dergelijke acties. Het was me al spoedig duidelijk: zonder Wim was er waarschijnlijk geen anarchistisch blad De Vrije geweest, dat zich in de jaren zestig ontwikkelde tot een vrijplaats voor jonge libertairen, die hem als hun mentor beschouwden. Zo fungeerde Wim als de schakel tussen de vooroorlogse en naoorlogse generaties in het toenmalige anarchisme.

Roel van Duijn kenschetste hem ooit als ‘een energieke en geïnteresseerde bouwvakker, wiens type bijna is uitgestorven’. Wim vertegenwoordigde in die jaren het ideaaltype van de proletarische revolutionair: kameraadschappelijk, strijdbaar, belezen en intelligent. Want hoewel autodidact kon hij zich qua kennis van politiek en filosofie ruimschoots meten met de veelal hoogopgeleide jongeren die bij hem over de vloer kwamen.

Misschien is het ook veelzeggend dat Wim medio jaren zestig met enkele collega’s uit de bouw een coöperatief aannemersbedrijf vormde, dat al snel succesvol bleek. Door allerlei toevalligheden ging ieder in de loop van de tijd zijns weegs en was Wim uiteindelijk de enige die het bedrijf voortzette. Hoewel hij verantwoordelijk was voor complete bouwprojecten, was hij het gelukkigst als hij zelf deuren kon inhangen en aftimmeren. Lijkt dit niet op het proudhoniaanse anarchisme dat zo door Marx verketterd werd?

Wim was begin jaren vijftig op de cursusavonden van de filosoof en vrijdenker Jan Borger in contact gekomen met een groepje Rotterdamse vrije socialisten die het blaadje Vrijheid uitbrachten. Al spoedig nam hij allerlei redactionele en administratieve taken voor zijn rekening en begon hij ook artikelen voor dat weekblad te schrijven. Na de opheffing van het blad bleef Wim publiceren, nu in De Vrije Socialist, het bekendste maar inmiddels zieltogende blad van de anarchistische beweging. En begin jaren zestig werd hij gevraagd om de administratie en redactie ervan op zich te nemen. Wim nam het aanbod aan, maar wijzigde de naam van het blad, dat sindsdien als De Vrije meer bekendheid verkreeg.

Zeker sinds de populariteit van Provo (waar Wim overigens positief kritisch over was) groeide het aantal lezers van De Vrije. Wim vroeg me om mederedacteur te worden, samen met onder meer Jan Bervoets, een van de vele studenten die het anarchisme hadden omarmd. Het samengaan begin jaren zeventig met het libertaire blad Recht voor Allen liep echter na een jaar op een mislukking uit, zodat er ruimte kwam voor een nieuw anarchistisch blad. Het werd De AS, dat ik met Boudewijn Chorus oprichtte en dat Anarchy tot voorbeeld nam. Met onder meer Rudolf de Jong werd Wim een van de mederedacteuren, kort daarop gevolgd door Anton Constandse en Thom Holterman.

Loyaal als altijd nam Wim na zijn pensionering medio jaren tachtig de administratie van De AS over. Wat wij als mederedacteuren later minder op prijs stelden was zijn begrip voor Fortuyn en Wilders, althans voor hun rebellie tegen de gevestigde (parlementaire) orde. Ondertussen was hij ook weer actief geworden in de vrijdenkersbeweging. Tezelfdertijd richtte hij de Jan Börger Bibliotheek op, met als doel de vele publicaties van Borger te herdrukken en diens vergeten manuscripten uit te geven. Kennelijk roesten oude liefdes niet.

Hans Ramaer


Powered by Greymatter