Index pagina
Geschiedenis
Ook leuke sites
Zeg het anders priveWij kunnen er helaas ook niets aan doen!
 





 

 

10/13/2013: "LIBERTAIRE ECONOMIE"

OmslagRene (59k image)

In zijn boek ‘Wat is eigendom?’ uit 1840 houdt Proudhon de lezers voor: ‘eigendom is diefstal’. Wat wil hij ermee tot uitdrukking brengen? Hij verwerpt het feit dat de werkgever (de patroon) de door de arbeiders geproduceerde meerwaarde in zijn zak steekt. Het hoort de arbeiders toe. In zijn ogen creëert alleen arbeid rijkdom. Verloopt het anders, dan gaat het om het profiteren van een ‘buitenkansje’, dan besteelt de patroon de arbeiders. Die opvatting heeft hij zijn hele leven gehuldigd.

Klik op meer.


Dit wil niet zeggen dat hij geen andere gedachten omtrent eigendom heeft ontwikkeld. Proudhon is iemand die heel dicht op de maatschappij zit en die hij fundamenteel wil veranderen. Hij is ook pragmaticus en polemist. Hij weet hoezeer met name de Franse agrariërs het idee van de eigendom van de grond aanhangen. En hij ziet ook hoe de staat in allerhande opzichten een onbetrouwbare en onbehoorlijke rol speelt. In die sfeer ontwikkelt hij de gedachte dat de eigendom een politiek instituut is en een tegenwicht tegen de staat kan vormen. Aldus formuleert hij aan het eind van zijn leven ook de slogan ‘eigendom is vrijheid’ (in zijn ‘La théorie de la propriété’, 1865; postuum verschenen). Is het één in tegenspraak met het ander?

Om daar duidelijkheid in te verschaffen heeft de Franse kenner van Proudhon en Bakoenin, René Berthier verslag gedaan van zijn minutieuze lezing van een aantal teksten van Proudhon. Dat verslag vindt men in zijn onlangs verschenen boek ‘La propriété et au-delà. Études proudhoniennes’ (deel 2).

Maar Berthier deed meer (daarop wijst het au-delà, ‘en verder’): hij behandelt ook de vraag wat zijn denkbeelden voor een hedendaagse libertaire economie te bieden hebben. Om daarbij de lijnen te volgen die een ‘burgerlijke’ econoom gebruikte om zowel de liberale economie als de (toenmalige) Russische staatseconomie in beeld te krijgen, werkt Berthier een aantal punten van de libertaire economie uit. Hij doet dat om te zien hoe die wel of niet in het schema van de betreffende econoom kan worden onder gebracht.

Desbetreffende econoom levert aldus Berthier een nuttig instrument om te begrijpen, dat de verschillende varianten, hoe diverse deze ook zijn en uiteenlopen van westers liberale soort tot USSR ‘communistisch’ type, neerkomen op kapitalistische economie. In al die varianten wordt door de leidende oligarchie (van top van het bedrijfsleven / bankiers tot top van de communistische partij) geprofiteerd van de werkenden. Tevens wordt ermee duidelijk: zodra men uitwerkingen opneemt, die buiten de kapitalistische economie vallen, dan doemen er voor het schema problemen op.

Die libertaire uitwerkingen hangen ondermeer samen met (a) de gedachte dat geassocieerde arbeiders beslissingen in de micro- en macro economische sfeer nemen, (b) de instelling van een maatschappij, waar mensen als geassocieerde producenten/consumenten een politiek machtscomplex vormen, welk complex een rol speelt in beslissingsprocessen en (c) de erkenning dat consumenten niet langer worden buiten gesloten in de economische democratie.

Dit zijn zaken die nog een nadere uitwerking noodzakelijk maken, echter Berthier is nog niet klaar met de reeks proudhonnistische studies. Er gaat ongetwijfeld een derde deel verschijnen. Maar wie zich in de aanzetten van een libertaire economie wil verdiepen, kan die studie aanvangen met het hier besproken deel.

BERTHIER, René, La propriété et au-delà. Études proudhoniennes, Tome II, uitgekomen bij Éditions du Monde libertaire, Paris, 2013, 216 blz., prijs 10 euro.

1 Reactie


Aanvulling

Op de site van ‘Libertaire orde’ besprak ik het boek van Berthier uitgebreid. Daar vindt de geïnteresseerde lezer dan ook meer details aangaande de aan de orde zijnde problematiek; zie:

http://libertaireorde.wordpress.com/2013/10/13/van-eigendom-is-diefstal-tot-libertaire-economie/

zei: Thom op 13/10/2013 om: 17:09u


Powered by Greymatter