Index pagina
Geschiedenis
Ook leuke sites
Zeg het anders priveWij kunnen er helaas ook niets aan doen!
 





 

 

03/21/2012: "MACHT VOORBIJ DE MACHT"

Macht.1 (42k image)

Waarom zou de democratie moeten stoppen voor de poort van de fabriek? Er is geen enkele reden, politiek noch economisch, dat gesalarieerden, loonarbeiders, niet hun eigen chef zouden kunnen zijn en niet zouden kunnen evolueren in de onderneming tot intra-entrepreneurs, dat wil zeggen: ‘ondernemer binnen de onderneming’.

Klik op meer.


Samen met de filosoof Thibaud Brière heeft de oprichter van de Groupe Hervé, Michel Hervé een boek gepubliceerd over het proces dat moet leiden tot macht voorbij de macht. Hervé begon veertig jaar geleden een bedrijf, dat in de loop der tijd is uitgegroeid tot een netwerk van ondernemingen. Die ondernemingen zijn in drie sectoren actief (metaalgieterij en walserij; klimaatsbeheersing in gebouwen; informatica). De onderneming kent participatie democratie als bestuurlijke grondslag. Daar verwijst de ondertitel van het boek ook naar: ‘Over de vereisten van democratie in de hele onderneming’.

Voor zover dat een aangenaam werkklimaat schept, is dat natuurlijk mooi meegenomen. De vraag is evenwel ook in hoeverre het bijdraagt tot een antikapitalistische instelling. Daarbij moet worden bedacht: hoe de binnenwereld van een onderneming er ook uitziet, de ‘buitenwereld’ is nog marktkapitalistisch ingesteld. Elke onderneming zal zich daaraan hebben aan te passen om te overleven, tenzij naast het eigen netwerk van ondernemingen ook met de klanten en toeleveringsbedrijven een verhouding tot stand is te brengen, die de kapitalistische instelling van de maatschappij (zoveel als mogelijk) negeert…

Hiermee heb ik enkele van mijn reserves geëxpliciteerd. Als ik dan de tekst van Hervé en Brière ter hand neem, is het om te bezien of er iets valt op te steken van hun bevindingen en opvattingen. Dat doe ik door mij te concentreren op de elementen die mij als kern van het boek voorkomen.

De auteurs willen een beeld verschaffen van wat zij de ‘bevrijde onderneming’ noemen. Aan de ene kant beschrijven zij daarmee de praktijk van de ondernemingen binnen de Groupe Hervé (zie de site: http://www.groupeherve.com/ ). Aan de andere kant wordt die praktijk verpakt in allerhande, zeer uiteenlopende theoretische noties (ondermeer te vinden in de bekende boeken over management en bij filosofen).

Eigen aan de ‘bevrijde onderneming’ is dat de loonarbeiders werkelijk verantwoordelijk en vrij zijn om beslissingen te nemen en wel in die mate dat de mens in het centrum van de organisatie staat. Dit type onderneming is voor de mens opgezet, wat betekent dat drie basisbehoeften moeten kunnen worden bevredigd:
• intrinsieke gelijkheid
• persoonlijke ontwikkeling
• autonomie.

De ondernemingsstructuur is modelmatig ontleend aan de structuur van het Internet: zelfregulering en zelforganisatie. De loonarbeider wordt in de Groupe Hervé gezien als ‘eigen ondernemer’. Elke verantwoordelijke persoon van de ondernemingseenheid kan namelijk leven als een ‘auto-entrepreneur’. Dit betekent ondermeer dat hij zijn eigen doelen bepaalt, zijn eigen budget beheert, zelf zijn prijsopgave en zijn rekeningen schrijft, orders plaatst. Bovendien beslist hij mee in de verdeling van de opbrengsten tussen kapitaal en arbeid.

Elke loonarbeider is eveneens gerechtigd vernieuwende beslissingen te nemen (hij is tenslotte zijn eigen chef). Dit alles heeft consequenties voor de ‘leiding’. Deze kan mensen niet meer commanderen op grond van de traditionele machtspositie. Er moet volstaan worden met het aanspreken op basis van verantwoordelijkheid en gevoel voor morele verplichtingen. Dit vervangt de hiërarchische dwang.

Kan een dergelijk systeem ook naar buiten toe werken? Ook deze vraag heeft de auteurs beziggehouden. Want zij zien natuurlijk ook wel dat in de bestaande economie het dienen van het belang van de onderneming leidt tot een handelen waarbij concurrenten worden weggevaagd. Om dat een halt toe te roepen, moet er een overgang plaats vinden van een economie waarin de een de ander ‘opeet’, naar een economie waarin het in ieders belang is om te leven in symbiose (het samenleven tot wederzijds voordeel van ongelijksoortige organisaties).

In dit pleidooi wordt verwerkt dat het om een overgang moet gaan van een maatschappij die op gehoorzaamheid berust, naar een participatie maatschappij. Kortom er moet gewerkt worden aan een paradigmatische verandering: van gehoorzaamheid naar deelname, van hiërarchische dwang en superioriteit van bepaalde individuen over vele anderen naar een tijdperk van coöperatie en meebeslissen.

Aan het eind van het boek verweren de auteurs zich tegen de tegenwerping: de voorgestelde vrijheid in de onderneming, legt de basis voor een afglijden naar anarchie. Hierop reageren zij als volgt: ‘Er is geen enkele reden om aan te nemen dat de verscheidenheid van autonome individuen de samenhang van een zich aanpassende organisatie bedreigt. Integendeel, het vormt het handvat om tot coöperatie te komen. Wij hebben het zo vaak gezegd: naar mate mensen vrijer zijn, des te meer bevordert dit de samenwerking’.

Of dit alles de ‘anarchie’ in positieve zin mee helpt voor te bereiden, valt te bezien. Maar de voor mij onverwachte expliciete verwijzing door hen naar het anarchisme doet me positief stemmen, wat de intentie van de auteurs betreft.

HERVÉ, Michel, BRIÉRE, Thibaud, Le pouvoir au-delà du pouvoir. L’exigence de démocratie dans toute organisation, François Bourin Éditeur, Paris, 2012, 506 blz., prijs 24 euro.

1 Reactie


Opmerking

Ik besprak het boek iets uitvoeriger op de site van de AS; zie:
http://tijdschriftdeas.wordpress.com/2012/03/20/macht-voorbij-de-macht-democratie-in-de-onderneming/

zei: Thom op 21/03/2012 om: 17:55u


Powered by Greymatter