Index pagina
Geschiedenis
Ook leuke sites
Zeg het anders priveWij kunnen er helaas ook niets aan doen!
 





 

 

09/25/2011: "BEWUSTE EENVOUD"

EENV (57k image)

Duurzaam productivisme? Minder vervuilen om langer met vervuilen te kunnen doorgaan, bedoel je.

Klik op meer.


Naar aanleiding van mijn bespreking van het boek van de Franse onderzoeksjournalist Marc Roche onder de titel ‘Schaduw kapitalisme’ (zie op deze site: http://www.devrije.nl/archives/00003170.html ), plaatste Ray een reactie. Hij opperde dat het tijd is voor daadwerkelijke fundamentele veranderingen en dat daar wel een plan voor moet zijn.

Er zijn auteurs die zich met die intentie met deze problematiek bezighouden, zoals de Franse activist Paul Ariès. Hij schrijft over het verschijnsel van de ‘bewuste eenvoud’ en tegen de ‘mythe van de overvloed’ onder de titel ‘La simplicité volontaire contre le mythe de l’abondance’.

Ariès maakt een onderscheid tussen productivisten en antiproductivisten. Een productivist is iemand die zijn denken en handelen richt op productievermeerdering, dit met het oog op het opvoeren van winstgevendheid. Hij bestrijdt de productivisten, maar niet alleen hen. Want hij merkt op dat er nogal wat zogeheten ‘linkse lui’ zijn die het productivisme, het systeem dat erop is gericht steeds meer te produceren, groen willen kleuren. Ook op hen richt hij zijn pijlen.

Zij spreken over ‘duurzame ontwikkeling’, ‘duurzaam produceren’. En men ziet dat het bedrijfsleven er als de kippen bij is om daar financieel wijzer van te worden. Aldus ontwikkelt zich een ‘groen kapitalisme’, merkt Ariès op. Er zal wellicht minder worden vervuild, maar dat is alleen maar om langduriger te kunnen vervuilen…

Het blijft dus kapitalisme wat de klok slaat en dat is precies wat we moeten vellen met de bijl aan de wortel. Daarom wekt hij in zijn tekst op om over te gaan tot een optimistisch antiproductivisme. Dit maakt nieuwsgierig naar het ‘plan’ dat daarvoor wordt ontwikkeld.

Wil men zo iets formuleren, dan dringt zich de behoefte op aan een nieuwe terminologie. Ariès geeft aan dat er ‘krachttermen’ moeten worden bedacht die de maatschappij van het groene kapitalisme verpulveren. Tevens moeten er ‘slagwoorden’ worden ontwikkeld om alternatieven te benoemen. Het zou een mooie oefening voor de auteur zijn geweest, als hij ons daaromtrent in zijn tekst een voorstel zou hebben gedaan. Maar ik vond er niets over bij hem. Hij komt niet verder dan de bekende terminologie te gebruiken.

Zo moet ‘coöperatie’ in de plaats komen voor ‘concurrentie’; regionalisatie voor mondialisering; snelheidsbegrenzing moet de cult van de snelheid te niet doen; kosteloosheid vervangt de handelsbevordering (met name gericht tegen de privatisering van de publieke diensten). Maar hebben we dit alles al niet eerder horen bepleiten?

Uit antropologische studies blijkt tevens dat hele volksstammen voor ons al naar dit pleidooi leefden. Het gaat dan om zogenaamde ‘primitieve maatschappijen’, zo geeft Ariès aan. Het handelen van de ‘primitieve mens’ was niet op winstgevendheid gericht. Dat was niet omdat deze niet wist hoe hij dat moest doen, maar omdat hij daar geen zin in had. De primitieve maatschappij was niet georganiseerd om meer dan nodig te produceren. Dit betekent dat men produceerde wat noodzakelijk was om een niet-productivistische maatschappij te laten functioneren: de beginselen van het anti-teveel leidt paradoxalerwijs tot bevrediging van alle behoeften…

Ariès betoog komt er in feite op neer dat de hedendaagse maatschappij geënt moet worden op de beginselen van het handelen van de ‘primitieve mens’ en door kosteloosheid als paradigma te nemen. Dit resulteert in een economisch denken van de anti-winstgevendheid. En voor alle duidelijkheid: dit betekent niet dat er niet meer gewerkt zou hoeven te worden.

Publieke diensten zoals openbaar vervoer, sociale en medische zorg, onderwijssysteem komen ten laste van de collectiviteit. De instandhouding ervan vereist organisatie van arbeid. De gratis toegang tot de publieke diensten kent ‘kosten’, maar die zijn los gemaakt van het idee van de winstgevendheid. Herkennen we hier niet iets uit de sfeer van het gemeentesocialisme van begin vorige eeuw?

Kortom, de vraag blijft onbeantwoord hoe de hedendaagse maatschappij te enten op de verloren gegane beginselen en op het paradigma van de kosteloosheid. Want wat Ariès behandelt in een hoofdstuk onder de titel ‘Over bewuste eenvoud tot kosteloosheid’ is onvoldoende voor een antwoord. Daar blijft Ariès steken in de bekende oproep tot verzet tegen hetgeen de bestaande kapitalistische maatschappij biedt.

Het verzet moet individueel, collectief en politiek manifest worden. Ja, alsof we dat al niet wisten. En ook de acht redenen die hij in het erop volgende hoofdstuk beschrijft om te kiezen voor eenvoud maakt niet dat we opkijken, zoals daar zijn: weigeren productivist, consument en toeschouwer te zijn. Jammer Ray, maar ook deze keer zit er geen ‘plan’ in…

ARIÈS, Paul, La simplicité volontaire contre le mythe de l’abondance, [2010], opnieuw uitgegeven in pocketvorm, Éditions La Découverte, Paris, 2011, 228 blz., prijs 9, 50 euro.

3 Reacties


Opmerking

Dit boek heb ik ook voor de site van De AS besproken; zie:

http://tijdschriftdeas.wordpress.com/2011/09/25/groen-kapitalisme-of-bewuste-eenvoud/

zei: Thom op 25/09/2011 om: 11:58u

Heer Thom, van zodra er alternatief vaarwater in zicht komt kleurt het in uw ogen nooit zwart maar marginaal, genoeg om er op licht spottende wijze omheen te varen. Telkens opnieuw stelt u de vraag: poète, vos papiers.
Een bedrag van vijfduizend euro volstaat voor een mens ruimschoots om het systeem de rug toe te keren, en een ware ‘Aussteiger’ doet het zelfs gratis. De voorbeelden zijn legio, en dragen veel en veel verder dan uzelf vermoedt. Het komt erop aan zelf de loot te zijn/worden waarop de maatschappij zich ent, en daarin schuilt inderdaad veel gelijkenis met situaties van een eeuw geleden, - en dan? Ikzelf heb jarenlang hoog en veraf in de Pyreneeën gewoond, en ik kan u verzekeren dat ik nooit zoveel anarchisme in praktijk heb beleefd als daar. Honderden mensen gaan er ieder hun aparte gang maar leven wel in verbondenheid met elkaar en de natuur, jong en dom, oud en grijs. Geld gaat er bijna niet om, persoonlijk bezit is gemeenschappelijk goed, solidariteit en verdraagzaamheid ten top, gebrek aan hiërarchie de ultieme zegen, et cetera. (Daar stond ik in den beginne met mijn tweeduizend boekjes, me niet eens bewust van de vele betekenissen van het woord ‘primitivisme’, en tot dan eigenlijk een leek in anarchisme al waande ik me wel een 'echte' ...)
Ietsje ouder ondertussen probeer ik thans nog eenmaal met alle grote theorieën in het achterhoofd en zonder andere bagage dan mijn eigen leven op zak, een vrijhaven te scheppen: niet om te bewijzen dat het kan, maar ervan overtuigd dat het de enige weg is. Een paar zandkorrels volstaan om een machine te stoppen. Tegelijk blijf ik anarchistisch werk (o. a. Joke Kaviaar e.v.a.) uitgeven, kom ik zonder rijbewijs ook waar ik niet welkom ben, pleit ik voor geweldloosheid, probeer ik verregaande zelfvoorziening, verkies ik van alle staten alleen de staat van ontbinding, … (Zie: www.rookenvuur.wordpress.com )
Kortom: enige consequentie in woorden en daden vind ik nodig, anders blijft anarchisme een vrijblijvend speeltje. Zoals ook deze keer stelt de schrijver van het boek dat u bespreekt niets voor, maar waarom bespreekt u niet de werken van auteurs die er wel toe doen. Wie zich niet in eigen vel durft te snijden, waant zich onkwetsbaar.

zei: j. a. fernand op 25/09/2011 om: 16:24u

Beste J.A. Fernand
Paul Ariès heeft inmiddels ruim 20 titels op zijn naam staan, die alle over de een of andere vorm van activisme gaan. Het boek dat ik van hem besprak leert mij dat hij openstaat voor discussie. Dat kan via: paularies@voila.fr

Een ieder moet doen wat hij of zij goeddunkt. Toen ik inmiddels een halve eeuw geleden militaire dienstweigerde deed ik dat niet met de gedachte dat ik daarmee oorlogvoeren zou kunnen stoppen. Alleen ik (en met mij zo'n 200 jongens per jaar in die periode) zouden daar niet aan meedoen.

Zo wordt er ook heel verschillende gedacht over de Franse filosoof Michel Onfray, maar hecht er aan door te geven wat hij aan opvatting huldigt. Zo is over zijn uithaal naar 'liberaal links' meer te lezen op de site van De AS; zie:

http://tijdschriftdeas.wordpress.com/2011/09/25/‘liberaal-links’-medeplichtig-aan-schade-door-het-neoliberalisme-toegebracht/

zei: Thom op 25/09/2011 om: 16:53u


Powered by Greymatter