Index pagina
Geschiedenis
Ook leuke sites
Zeg het anders priveWij kunnen er helaas ook niets aan doen!
 





 

 

01/13/2011: "CHRISTENDOM EN GROOTGRONDBEZIT"

Religie2 (33k image)

Knechtschap begint bij geloven in de juistheid dat er iemand bestaat die het recht heeft jou te bevelen. Wanneer en waarom ontwikkelt men de christelijke religie om dat ‘geloven’ aan te moedigen?

Klik op meer.


Bij de libertaire denker en antimilitarist Bart de Ligt (1883-1938) komt men in zijn monumentale werk ‘Vrede als daad’ (twee delen; 1931-1933) beschrijvingen tegen van vroegchristelijke sektes. Het betreft de periode van rond het begin van onze jaartelling. Die eerste christenen doorstaan bij hem met gemak de vergelijking met de anarchisten en revolutionairen uit zijn eigen tijd.

Het zijn mensen die de keizer weigeren te offeren en die de methode van ‘verantwoordelijk produceren’ aanvaarden. We hebben, zegt hij, met een ontzaglijke non-coöperatieve- en boycotbeweging te doen. Ik wil het aannemen. Alleen of het verhoudingsgewijs om grote aantallen mensen gaat, waag ik te betwijfelen. De wens zal hier de vader van de gedachte geweest zijn.

Wel is er bewijsvoering voor het feit dat meer en meer de – christelijke – ‘Kerk’ zich als instituut ontwikkelt en dat die, zoals De Ligt opmerkt, al meer leden van de hogere standen in zich opneemt. Daardoor verzwakt zij de oorspronkelijke revolutionaire strekking van het vroege christendom. We zitten dan al in de derde eeuw na onze jaartelling (zie bij De Ligt p. 162-165, deel I).

Het is in die vroege periode dat de Franse econoom Eric Stemmelen zijn onderzoek naar de gang van zaken omtrent de bloei van het christendom laat beginnen. Zijn onderzoeksvraag luidt samengevat: Hoe kan het gebeuren dat een tamelijk onbeduidende geloofskring als die van het christendom, uit kan groeien tot een onderdrukkend en gewelddadig institutioneel geloofssysteem?

Om het antwoord te vinden onderzoekt hij de economisch-politieke ontwikkelingen binnen het Romeinse rijk in de periode tussen de eerste en de zesde eeuw. Hoewel de onderbouwing van het antwoord op die vraag een kleine 300 bladzijden omvat, is het antwoord zelf relatief eenvoudig. Het komt op het volgende neer.

Het Romeinse rijk drijft economisch op een slavenmaatschappij. Die slaven zijn vooral afkomstig uit veroverde gebieden. Nadat het Romeinse rijk als imperium de grenzen van zijn potentie heeft bereikt, drogen ook de toevoerlijnen van slaven op. Maar het werk moet wel worden verricht…

In die zelfde periode (de tweede en derde eeuw na onze jaartelling) ontwikkelt zich een verandering van samenstelling van de politieke machtselite. Het senatorendom wordt langzaamaan ingewisseld voor de machtsvorming van rijke grootgrondbezitters, de ‘seigneurs’ zoals Stemmelen ze noemt. Bij gebrek aan slaven weten de seigneurs ‘vrijen’ op hun grote landbouwbedrijven (de ‘latifundi’) te laten werken – als waren zij ‘vrijen’, maar het zijn meer ‘horigen’.

De grootgrondbezitters hebben evenwel een probleem: Hoe houd je deze ‘vrijen’ op je landbouwbedrijf vast? Het antwoord komt vanuit de christelijke hoek. Zoals we ook bij De Ligt tegenkwamen, weet de christelijke ‘Kerk’ (waaruit de huidige rooms-katholieke kerk is voortgekomen) zich institutioneel met de belangen van de seigneurs te verweven. Zo heeft menig latifundum een eigen bisschop, waarbij veel van deze lui ook weer persoonlijke rijkdom verwerven.

In de periode waarover we spreken ontwikkelen allerlei ‘kerkvaders’ binnen het christelijke denken opvattingen, die corresponderen met de behoeften van de grootgrondbezitters.

Zo moeten de ‘vrijen’ voelen dat zij aan de grond waar zij verblijven, ‘gebonden’ zijn. Daarbij is gehoorzaamheid aan de seigneur geboden (gezagsaanvaarding). Wat die binding ook helpt, is gezinsvorming en kinderschare (nieuwe arbeidskrachten bij gebrek aan toevoer van slaven).

De christelijke religie gaat voorzien in een adequaat ideologisch instrument, het erop aangepaste ‘geloof’, want zij is de enige in haar soort om de waarde van het gezag, van de arbeid en het gezin aan te moedigen. In die dagen propageert zij bijvoorbeeld een seksualiteit die uitsluitend op het voortbrengen van kinderen is gericht. Bij elkaar genomen betreft dit een religie die zich geheel tegenover de antieke, hellenistisch-romeinse waarden opstelt.

Het is een religie die de seigneurs een legitimatieleer verschaft. Het instituut roomse ‘Kerk’ verschijnt hier als ondersteuner van het (grond)kapitaal en wordt er zelf ook rijk aan. De kerk wordt staatskerk, het christendom wordt staatsreligie. De theoloog G.J. Heering zal met betrekking tot het moment waarop dit geschiedt (324 na onze jaartelling) over de ‘zondeval van het christendom’ spreken (in zijn gelijknamige proefschrift uit 1929).

De kerk gaat dan (eeuwenlang) een ware terreur uitoefenen in naam van het christendom. Eric Stemmelen heeft er echt zin in gehad dit alles te boekstaven. In die zin is het een welkome aanvulling voor het onderwerp ‘De ellende van de religie’, het thema van De AS nr. 172 (zie deze site: http://www.devrije.nl/archives/00003087.html ).

STEMMELEN, Éric, La religion des seigneurs, Histoire de l’essor du christianisme entre le Ier et le VIe siècle, Michalon Éditions, Paris, 2010, 316 blz., 22 euro.

4 Reacties


Het christendom heeft inderdaad een zwarte geschiedenis inzake hersenspoeling, veranderen van de mens in een geëxploiteerde eenheid, en onmenselijkheid van behandeling van andersdenkenden en -levenden.

Maar om deze religie er nu als enige uit te pikken....
De islam is in het huidige tijdperk minstens net zo erg, zo niet erger op dit moment dan dat het christendom zich hedentendage manifesteert en in het verleden geweest is.
Het hindoeïsme in India houdt nog steeds het kastenstelsel in stand, ongeacht het feit dat dit illegaal is.
Het joodse geloof predikt naar de letter van z'n wet ook niet direct de gelijkwaardigheid der mensen.

zei: Hans Langbroek op 14/01/2011 om: 18:11u

Beste Hans,
Deze auteur heeft ervoor gekozen economisch-historisch onderzoek te doen naar de herkomst van 'de zondeval van het christendom' en de gevolgen daarvan. Dit onverlet dat de religieuze ellende ruimer opgevat moet worden. Dat is bijvoorbeeld terug te vinden in De AS nr. 172 (zie http://www.devrije.nl/archives/00003087.html ). Maar dat hoef ik jou niet te vertellen…

zei: Thom op 14/01/2011 om: 19:04u

"Geef de keizer wat des keizers is "......Dit lijkt me echt weer zo'n onerwerp dat godsdienst waanzinnigen aantrekt die eindeloze pagina's vol typen over...hun gelijk. Over het citaat waar ik mee begin dat komt meen ik uit het nieuwe testament. zo heeft...Johnannes ( ? ) in plaats van hun - de christenen - " zoon van god " te wreken het christendom laten overleven. Of zo. Om maar met Sartre te schrijven die autobiografisch verteld hoe hij god uit de krochten van zijn hersens verjoeg. Een tip voor Eric en anderen ?

zei: Tsja... op 20/01/2011 om: 22:51u

http://www.youtube.com/watch?v=1loyjm4SOa0&feature=related

Als je geen zin hebt in het geschrijf van Eric maar een vrolijke film
over het leven van Brian wilt zien.

zei: Tsja... op 20/01/2011 om: 22:58u


Powered by Greymatter