Index pagina
Geschiedenis
Ook leuke sites
Zeg het anders priveWij kunnen er helaas ook niets aan doen!
 





 

 

12/30/2010: "REVOLUTIONAIR SUBJECT"

REFRAC (77k image)

Om ons heen groeit het verzet tegen allerlei overheersende machten (zowel multinationale ondernemingen als nationale en supranationale ‘regeringen’). Die geven zich niet zo maar gewonnen, gelet op de nieuwe wetten die de vrijheid smoren, die vreemdelingenhaat uitstralen, die een neo-kolonialisme voeden… De opstanden ertegen lijken op die van voorheen. Betekent dit de opkomst van een nieuw ‘revolutionaire subject’, vergelijkbaar met dat van de arbeidersklasse in de negentiende eeuw?

Klik op meer.


De beantwoording van die vraag in het herfstnummer van het Franse libertaire tijdschrift ‘Réfractions’ (nr. 25, 2010) centreert zich rond de problematiek: moet men over ‘subject’ spreken of eerder over ‘subjectivering’? (één handelend ‘subject’ of een veelheid van handelende subjecten). Wie kan men beschouwen als ‘subject’: individuen, collectiviteiten, maatschappij?

Kan men overigens van een subject zeggen dat het ‘revolutionair’ is voordat er sprake is van revolutionaire actie? De weer daarvan afgeleide vraag is: ‘Is er een aanzienlijke hoeveelheid werkzame krachten aan te treffen die in staat zijn het economische en politieke systeem op wereldschaal in te wisselen voor een of meerdere systemen, die levensvatbaar en egalitair zijn en die stimuleren tot zelfontplooiing ten aanzien van een ieder op deze aarde?’.

In de loop van de tijd zijn er voorstellen gedaan met een pretentie in die richting. Een aantal van die voorstellen wordt in ‘Réfractions’ geëvalueerd. Ook worden enkele opstanden op hun uitwerking onderzocht. Tenslotte rest toch nog de vraag: hoe te strijden tegen vervreemding, tegen fatalisme en onderdrukking?

Een ieder begrijpt dat dit soort vragen zich wel laat stellen terwijl niemand het vermogen heeft die afdoende te kunnen beantwoorden. Te complex… Niettemin worden pogingen gewaagd naar antwoorden te zoeken.

Zo vraagt Pierre Sommermeyer zich in dit nummer af of er een nieuwe Internationale zal opdoemen? Neen meent hij, maar wel er is in de sfeer van de (anti- en alter-) mondialisering veel actie te ontdekken. Daniel Colson schrijft over ‘Histoire et actualité du sujet révolutionnaire’. Beginnend bij wat marxisten/leninisten en anarchisten verdeeld houdt omtrent het idee ‘sujet’, geeft hij weer welke pluraliteit het revolutionair subject van de eenentwintigste eeuw kent.

Het artikel ‘La construction du ‘sujet révolutionnaire’ ou la dislocation du marxisme’ van Jean-Christophe Angaut, sluit hier in zekere zin bij aan. Het spreekt over ‘un concept kitsch’ waar hij op een venijnige manier en op juiste wijze met name de stellingen afbreekt, die Hardt en Negri in hun boek ‘L’Empire’ betrekken. Angaut valt het kwaadaardige marxe ‘sujet révolutionnaire’ aan: van leninisme tot neo-stalinisme. Het heeft miljoenen mensenlevens gekost, weten we.

Ook Annick Stevens valt ‘L’Empire’ [van Hardt en Negri] aan. Zij opent haar artikel met een theoretisch-analytische schets van de opzet van het boek, waarna zij haar kritiek formuleert. Ook hier gaat het erom het revolutionaire subject niet als een eenheid te zien, reden waarom zij over ‘des conditions subjectives de la libération’ gaat spreken. Daardoor verschijnt bij haar ook de ‘pluraliteit’ waarover Colson sprak.

Al lezend komt men zo in het artikel van Stevens allerlei mogelijkheden en voorbeelden tegen die zij aanvoert om aan te geven hoe mensen vanuit een gevoel van onvrede met het bestaande kapitalistische systeem actief (kunnen) worden. Zij gaan daarbij mede activiteiten ontwikkelen in een antikapitalistische sfeer. Al doende ‘materialiseert’ Stevens haar kritiek op het boek (waarvan in feite weinig overeind blijft).

Nog één stap en je zit van antikapitalisme bij het postkapitalisme. Dat bespreekt Jérôme Baschet aan de hand van de recente opstanden van Mexicaanse inlanders met behulp van de Zapatisten… Verder over dit thema ondermeer ook Eduardo Colombo (‘Le sujet de l’action révolutionnaire’ en ‘Le sens de l’action directe’) en Alain Thévenet (‘Révolution, l’inéluctable incertitude’).

Wederom dus een rijk nummer, aangevuld met boekbesprekingen en enkele artikelen die buiten het thema vallen.

RÉFRACTIONS, recherches et expressions anarchistes, nr. 25, herfst 2010, 175 blz., prijs 12 euro.


Powered by Greymatter