Index pagina
Geschiedenis
Ook leuke sites
Zeg het anders priveWij kunnen er helaas ook niets aan doen!
 





 

 

05/29/2010: "AS nummer over crisis verschenen"

Afgelopen week verscheen de nieuwste editie van het tijdschrift De AS, dit maal deels gewijd aan de huidige crisis in het kapitalisme.
OmslafAS169170 (51k image)
Aangezien het een jaarboek betreft staan er ook diverse andere artikelen in vermeld.
Klik op meer voor de redactionele inleiding van dit nummer.

De veelzijdige, voortdurende crisis

Deze AS is voor een groot gedeel gewijd aan de verschillende uitingen van de huidige financieel-economische crisis. In het algemeen duidt het begrip crisis op een onoverzichtelijke, onstabiele en gevaarlijke situatie. Het begrip kan van toepassing zijn op bijvoorbeeld individuen, collectiviteiten, de politiek, economie, maatschappij, en natuur en milieu. Het wijst op onverwachte ontwikkelingen die moeilijk in de hand te houden zijn, en die zorgen voor onrust, destabiliteit en in veel gevallen ook angst. Burgers voelen zich veelal onzeker door een crisis die hen individueel raakt of die de economie of samenleving treft. Dit kan leiden tot verwarring, het verlies van zekerheid en perspectief, en tot gevoelens van machteloosheid.

Een crisis duidt op een noodsituatie. Er is sprake van ‘alle handen aan dek’ en de noodzaak om snel en doeltreffend te handelen, ten einde onevenredige schade te vermijden en te redden wat er op dat moment te redden valt. Zelf denk ik bij het begrip crisis in eerste instantie aan het economische werk van Karl Marx in Das Kapital (1867), maar vooral ook aan de libertair-ecoloog Murray Bookchin. In verschillende boeken (o.a. The Ecology of Freedom (1982), The Modern Crisis (1986), The Rise of Urbanization and the Decline of Citizenship (1987), en Remaking Society (1989)) geeft Bookchin een messcherpe analyse van de zijnsinziens voortdurende culturele, sociale, politieke en ook ecologische crisis waarin de moderne kapitalistische maatschappij zich bevindt.

Zich sterk baserend op de analyses van Marx, schildert hij de historische opkomst van kapitalistische verhoudingen en de warenproductie voor een concurrerende markt. In pre-kapitalistische maatschappijen kon onderlinge samenwerking nog opbloeien, werd niet alles beheerst door winststreven, en stond economische groei niet voorop. Met de introductie van het kapitalistische systeem veranderde dit echter ingrijpend: concurrentie, accumulatie en economische groei waren de nieuwe wachtwoorden geworden.. De vrije markt dicteerde voortaan de regel ‘grow or die’. Het bedrijf dat zijn kapitaal niet uitbreidt en zijn concurrent niet opeet, wordt zelf opgegeten.

Volgens Bookchin wordt de maatschappij vanaf het begin van de negentiende eeuw stelselmatig beheerst door ‘productie omwille van de productie’. Sindsdien is de natuurlijke wereld gereduceerd tot een natuurlijke hulpbron die vrij geëxploiteerd mag worden. Het gevolg is een structureel onvrije, sociaal onrechtvaardige, anti-ecologische samenleving die in een toestand van ‘permanente crisis’ verkeert. Het kapitalistische systeem berooft mensen van hun vrijheid en zorgt voor massale uitbuiting en afwenteling van kosten. Dit systeem vernietigt waardevolle traditionele levensvormen en pleegt roofbouw op de natuur. Het reduceert complexe ecosystemen tot steeds eenvoudiger, minder gevarieerde en evenwichtige leefwerelden.

Volgens Bookchin heeft de kapitalistische productiewijze in politiek, maatschappelijk en ecologisch opzicht de grenzen van het aanvaardbare ver overschreden. Een vrije, sociaal rechtvaardige en ecologisch verantwoorde maatschappij zal hoe dan ook moeten breken met het vrije-markt kapitalisme. Dit is de enige weg om uit de hierboven geschetste situatie van permanente en systematische crisis op tal van verschillende gebieden te kunnen geraken.

In deze krachtige analyse uit de jaren zeventig/ tachtig van de vorige eeuw zullen vele anarchistisch ingestelde burgers zich ook in de eenentwintigste eeuw nog goed kunnen vinden. Bookchin weet overtuigend aan te tonen dat structurele economische oorzaken ten grondslag liggen aan het bestaan van voortdurende crisisverschijnselen. Hij weet te verhelderen dat het niet alleen gaat om een louter economische crisis, maar eveneens om een crisis van de hiërarchische, patriarchale cultuur. In deze dominante cultuur staat machtsuitoefening van bovenaf centraal staat en heersen mannen nog veelal over vrouwen.

Bookchin ziet naar mijn idee scherper dan wie dan ook dat de moderne crisis niet is beperkt tot het terrein van maatschappij, financiën en economie, maar ook bestaat uit een diepgaande mentale en sociaal-culturele, ‘ethische’ crisis. Producenten en consumenten zijn steeds inhaliger geworden en gericht op het behalen van steeds grotere winsten en het verkrijgen van meer consumptiemogelijkheden. Daarnaast wijst Bookchin als een van de eerste politieke denkers op het feit dat we sinds de jaren 70/80 van de vorige eeuw zijn gestuit op de absolute fysieke grenzen van de aarde en dat hierdoor sprake is van een dreigende en maatschappij ontwrichtende uitputting van natuurlijke hulpbronnen. Wie systematisch zoveel goederen blijft produceren en verbruiken, wordt volgens hem onvermijdelijk een ernstige bedreiging voor de natuurlijke leefomgeving. Volgens hem wordt het behoud van de planeet er fundamenteel door in gevaar wordt gebracht.

In deze As komt een groot aantal van deze aspecten van de ‘Moderne Crisis’ aan de orde. Laat ik zonder volledig te willen zijn een kort overzicht geven van wat de lezer kan verwachten. Martin Smit richt zich in zijn artikel vooral op de geschiedenis. Mede om het historische perspectief te verruimen, onderzoekt hij in zijn bijdrage de reacties van Nederlandse anarchisten op de crisis in de jaren dertig van de vorige eeuw.

André de Raaij schrijft over de ‘permanente noodtoestand’ waarin het kapitalisme al vele decennia verkeert. In de huidige tijd is de moderne economie het slachtoffer geworden van de onstilbare hebzucht van en de brutale uitbuiting door financiers, bankiers en speculanten. Door de inherente interne tegenstellingen van ons productiestelsel is de wereldeconomie keihard op haar beperkingen en grenzen gestuit, in sociaal, economisch, ecologisch en cultureel opzicht. Volgens hem lijkt een keerpunt in zicht, waarbij eindelijk afscheid kan worden genomen van het dolgedraaide kapitalistische systeem van productie en consumptie.

Ook Dick de Winter benadrukt dat het kapitalisme in hoge mate dysfunctioneel is geworden en leidt tot allerlei perverse effecten. In zijn bijdrage onderzoekt hij de meer recente achtergronden van de huidige kredietcrisis en de kernvraag in hoeverre het neo-liberale systeem daadwerkelijk op sterven ligt. Zal het kapitalistische systeem zich op een onverwachte en wonderbaarlijke wijze toch weer opnieuw weten aan te passen en te herstellen?

Ook Rudolf de Jong raakt aan deze dringende vragen. Hij bespreekt in zijn artikel een drietal stellingen over de huidige crisis. De Jong verdedigt drie stellingen: 1. de vrije markt bestaat niet, 2. privatisering leidt tot een ‘Bolsjewisering’ van de maatschappij, en 3. voor een goede analyse van de economische recessie moet men nadenken over het begrip uitbuiting. Hij beargumenteert dat er op vele terreinen van onze moderne maatschappij een betreurenswaardige ‘afwenteling’ van kosten plaatsvindt. Dit geldt voor het bedrijfsleven, voor het milieu en de natuur, maar ook bijvoorbeeld voor het onderwijs.

Het is onze hoop en verwachting dat de lezer in dit AS nummer meerdere verdiepende analyses en inzichten over de brede, hardnekkige en multi-dimensionale crisis zal aantreffen. We hebben een poging gedaan om op een verhelderende wijze de complexe achtergronden en oorzaken van het huidige crisistijdperk te verduidelijken.

8 Reacties


Lijkt me de moeite waard om te lezen maar in Openbare Bibliotheken is De As niet of nauwelijks te vinden. Daar moet wat aan gedaan worden ! Ga
a.j.b. allemaal naar de
plaatselijke bib. en stel schriftelijk voor dat De As tot het tijdschriften abonnement
gaat behoren. Dit nog :
ik ben benieuwd of er ook wat in staat over het nihilisme wat er is aan de onderkant van Nederland en elders.
Voorbeeld daar van lijkt me de " thuis teelt " van drugs die nu ook hele straten in Vinex wijken lijkt te hebben veroverd volgens recente publicatie's " om schoenen voor de kinderen te kopen "...
Geloof jij die opmerking van zo'n " thuis teler " ? Ze lijken me zo A-politiek als wat.

zei: bibliotheek ? op 29/05/2010 om: 19:04u

Als vervolg op mijn vorige reactie : die analyses zijn nodig natuurlijk maar waar blijven de vragen en antwoorden als :
wat wil onze doelgroep ?
Wat is onze doelgroep anno 2010 ? Waarom " stemt " die doelgroep niet op ons Anarchisten ?
Wat doen we fout en wat doen we goed ? Kunnen we leren van onze populistische vijanden ?
Waarom gebruiken Anarchisten in publicaties ontoegankelijk hoogdravend gezwollen snorkerig taal gebruik ?
Willen we de miljoenen eigenlijk wel bereiken ?
Zelf denk ik dat Nederland sterk verburgerlijkt is en dat het " middenstands ideaal " algemeen is dus dat veel consumeren het ideaal is ook voor precairen. Als dat zo is wat moet je daar als Anarchist mee ? De SP lijkt steeds meer op de PvdA. Zal dat ook met Anarchistische idealen gebeuren als je je op de miljoenen mensen richt " afwerpen van de ideologische veren " en " polderen " ? Aanrchisme is volgens mij in wezen revolutionair en daarom in tegenstelling met wat de mensen in Nederland willen want die zijn anti
revolutionair. daarbij zeg ik dat ik niks heb met terreur van de meerderheid maar dat daar mee niet die discussie gesloten is voor mij.
Het belangrijkste in dit alles vind ik dat mensen werkelijk gehoord worden met name precairen dat ze niet belachelijk worden gemaakt dat hun reactie's op Indymedia bijv. niet standaard naar de " ruispagina " worden verwijderd. Zie daar van voorbeeld : http://www.indymedia.nl/nl/2010/05/67564.shtml
Het lijkt er op dat Indymedia moderators en Anarchisten de indruk wekken dat ze mensen al snel wegzetten als " dom " of niet ter zake.
Dat is pas dom volgens mij.Ik vraag om praktische antwoorden en oplossingen van Anarchsiten voor al die precairen en anderen waar niemand in is geinteresseerd. Antwoorden en oplossingen die buiten de bestaande kaders van het Anarchisme stappen.
Zal ik het meer vernieuwing noemen ?

zei: bibliotheek ? op 30/05/2010 om: 10:09u

Wat ik in de AS artikels over de crisis erg mis is de politieke component die mede een belangrijke rol speelt in het ontstaan van de financiele crisis en het voortduren daarvan. Nergens zie ik daar iets van terug. Een gemiste kans en voor een gedegen anarchistische analyse uitermate zwak. Als langdurig abonnee zal ik ze dat zeker gaan vertellen.

zei: Black Box op 30/05/2010 om: 10:38u

Ik denk dat het probleem is dat het Anarchisme met name het Anarcho-communisme en de eco variant zeer etisch zijn en mensen dat in het algemeen NIET zijn. Zo blijf je als Anarchist telleurgesteld en roepend in de woestijn.
Bij mij ligt nihilisme ook op de loer. Niet zo gek : wat moet je nog als je op 20 atoom bommen zit altijd in de armoe uitgestoten alleen ? Met dat laatste heb ik zelf niet zo veel
moeite maar wel met niet vrijwillig gekozen armoe.Dan nog liever een volle boodschappen tas voor zo ver dat mogelijk is. Daar bij realiseer ik me dat mensen voor wie dat niet haakbaar is en nooit zal zijn de natuurlijke achterban is van Anarchisten. Die mensen zijn tegelijk weinig ontwikkeld spreken letterlijk en figuurlijk een andere taal dan Anarchisten. Aanrchisten die vaak wel belezen en ontwikkeld zijn. Er is kortom een nauwelijks te overbruggen kloof tussen Anarchisten en hun natuurlijke achterban.
Wordt het ooit nog wat ?

zei: bibliotheek ? op 30/05/2010 om: 10:54u

@Black Box, is het niet zo dat die politieke component in het huidige kapitalistische bestel een uitvloeisel is van wat beschreven wordt, ipv dat ze één der aanjagers is van dat kapitalisme?
Het kapitalisme heeft de politiek overgenomen, levert de politiek ideeën aan, en geeft politici perspectieven op het persoonlijke vlak.
Daarmee is de politiek verworden en gedegenereerd tot een geëxploiteerde afdeling binnen de machine van het georganiseerde kapitalisme.

Alleen revolutie is het antwoord hierop, er zijn geen andere mogelijkheden.

zei: Hans Langbroek op 30/05/2010 om: 10:57u

Hans in de eindconclusie ben ik het met je eens. Revolutie, maar hoe komen we zover? Maar naar de relatie tussen politiek en doorgedraaide financiele instellingen ben ik op zoek.Er zijn sterke aanwijzigingen dat de politiek handig gebruik maakt van de ontspoorde en oncontroleerbare geldmachine en haar handlangers, zoals kredietbeoordelaars. De aanval op de Euro wordt niet alleen gevoerd door de geldwolven maar ook door de Amerikaanse politiek. De Amerikaanse politiek heeft er baat bij de Euro sterk te laten verzwakken om daarmee haar eigen verrotte systeem in stand te houden. Zolang de Chinezen hun overtollige valuta maar in dollars blijven stoppen. Daar mag geen kink in de kabel komen en de Euro was hard op weg om dat moment te laten ontstaan. Graag je reaktie.

zei: Black Box op 31/05/2010 om: 17:51u

Heb een tijdje gewerkt bij de bibliotheek van wat ze nu een hogeschool noemen in NL (hbo-opleiding).
Een van de te ruimen titels was De AS. De Sociale Academie gaat nu om management, niet meer om linksig geitenwollensokkengedoe weetjewel. Heb er nog steeds een - haha - dubbel gevoel over, want het waren ook wel mooi mede mijn eigen artikelen die daar de papierbak ingingen.

Maar veel succes met het vragen bij de openbare bibliotheek, mensen.

zei: AdR op 02/06/2010 om: 18:59u

Een van de artikelen in het Jaarboek staat overigens al sinds jaar en dag hier op De Vrije!

zei: AdR op 02/06/2010 om: 19:38u


Powered by Greymatter