Index pagina
Geschiedenis
Ook leuke sites
Zeg het anders priveWij kunnen er helaas ook niets aan doen!
 





 

 

04/18/2010: "TRAGISCHE BANDIETEN"


Bandits (73k image)

Volgend jaar is het honderd jaar geleden dat de ‘bende van Bonnet’ de schrik er in Frankrijk in brengt. Het is, in 1911, dat op klaarlichte dag in Parijs een geldloper wordt neergeschoten en overvallen, waarbij een auto een rol vervult. Daarom spreekt men ook wel over ‘autobandieten’. De ‘bende’ bestaat uit een aantal jongeren die op verschillende wijzen in verband zijn te brengen met het anarchisme. Zij bedrijven een ‘illegalisme’ als uiterste vorm van individueel-anarchisme.

Klik op meer.


Indertijd is er veel over deze groep geschreven. Later is er zelfs een speelfilm over hen gemaakt. Hun einde valt in 1913. Enkele van hen zijn ter dood veroordeeld (executies zijn voltrokken). Bonnot zelf overlijdt tijdens een vuurgevecht met de politie. Op twee mensen heeft het juridisch systeem wraak genomen, zoals op Eugène Dieudonné, want van een ‘gerechtelijke dwaling’ is in hun geval geen sprake. Zo kent Dieudonné wel de leden van de groep, maar hij heeft verder niets te maken met de overval van 1911, waarvan hij voor een van de daders wordt beschouwd. Hij heeft een alibi van beton, wat genegeerd wordt. Hij wordt dan ook veroordeeld tot de doodstraf. Net voor het moment van ten uitvoerlegging van het vonnis, wordt zijn doodstraf omgezet in een langdurige gevangenisstraf en verbanning.

Anton Constandse schreef over deze groep in 1935 de sociale roman ‘De autobandieten’. Dit boek wordt in 1977 herdrukt en verschijnt dan onder de titel ‘De Bonnot-bende’. Binnenkort zal er een nieuwe herdruk uitkomen. Ik neem mij voor op dat moment iets meer in te gaan op de achtergronden van het ‘illegalisme’ in relatie tot het libertaire denken. Nu introduceer ik de herdruk van de Franstalige uitgave van een boek over hen onder de titel ‘Les Bandits tragiques’ van Victor Méric (1876-1933), voor het eerst verschenen in 1926. Aan de inleiding van de uitgever bij de herdruk ontleen ik het volgende.

Victor Méric (wiens werkelijke naam is Henri Coudon) houdt zich al vroeg op in de vrijgevochten Parijse kunstenaarkringen van Montmartre en in allerlei anarchistische milieus. Hij werkt mee in redacties van verschillende anarchistische, antimilitaristische en revolutionair socialistische tijdschriften. Tevens schrijft hij een aantal boeken waarvan ‘Les Bandits tragiques’ er een is.

Dit boek wijdt hij aan de geschiedenis van de jongeren, onder wie Jules Bonnot, die deel uit maken van de ‘bende van Bonnot’, of zoals Méric ze typeert de ‘Tragische bandieten’. Hij schets de biografieën van de leden van deze groep, alsmede hun onderlinge relaties en verwantschap met anderen uit verschillende anarchistisch milieus. Hij gaat in op het bloedige optreden van hen, dat uiteindelijk tot niets leidt.

Daarbij licht hij ook de wijze toe waarop zij bijvoorbeeld betrokken zijn op het tijdschrift ‘L’Anarchie’ (opgericht in 1905 door Albert Libertad), dat denkbeelden uitdraagt van het individueel-anarchisme. Al doende schildert Méric de theorieën achter het ‘illegalisme’, waarmee ondermeer valsemunterij en stelen worden gerechtvaardigd. Daarmee hebben de bedrijvers ervan zich bewust buiten de gevestigde orde geplaatst. Zij weigeren een toekomst die bestaat uit het gesalarieerde slavendom. Zij willen leven als anarchisten, hier en nu, zonder te wachten op een hypothetische Revolutie.

Méric vertolkt hun verhaal met sympathie, zonder in romanticisme te vervallen. Hij vertelt het ook met de nodige venijnigheid richting de heersende macht en het juridisch systeem waarvan die macht zich bedient.

Waarom zou je een boek als dit opnieuw uitgeven? Is het allemaal niet te gedateerd? Dat is ook wat de uitgever zich in het voorwoord afvraagt. Door de daadwerkelijke heruitgave is het antwoord bekend. De tekst is interessant omdat deze, aldus de uitgever, het volstrekt ontbreken van rechtvaardig handelen door het juridisch systeem laat zien. Wat hier wordt belicht is niet iets dat op zichzelf staat.

Wanneer de gevestigde orde zich aangevallen vindt, en zelfs als ze weet dat ze daar niet aan ten onder zal gaan — waarvan in het geval van de bende van Bonnot de leden ervan ook zelf overtuigd zijn —, dan nog wil ze straffen, om daarmee een afschrikwekkend voorbeeld te stellen. En om dit te doen moet ze zich net zo gewelddadig gedragen als degenen die door haar worden veroordeeld. Want uiteindelijk is het de gevestigde orde, van toen en van nu, te doen om mensen te ‘breken’. Tot zover de uitgever. Het is tevens het verhaal dat Méric vertelt.

Nu hoef je die laatste gedachtegang niet te bestrijden om toch de vraag te stellen of het ‘illegalisme’ in de beschreven vorm kan bijdragen aan het realiseren van een libertaire samenleving. Voor het antwoord op die vraag hangt het mede af van welke anarchistische ethiek men zich bedient. Wie meent dat die ethiek geen verschil maakt tussen doel en middelen, zal elk middel geoorloofd achten. Wie daarentegen meent, dat de middelen waarvan men zich bedient, het doel moet uitstralen, zal geen middelen gebruiken die tegengesteld zijn aan waar het in een libertaire samenleving om gaat.

Die discussie speelde zich toen af en is heden zeker niet verstomd. Wanneer de herdruk van Constandse’s boek over de ‘autobandieten’ aan de orde is, kom ik erop terug.

MÉRIC, Victor, Les Bandits tragiques, Éditions Le Flibustier, Marseille, 2010, 221 blz., prijs 11 euro.

5 Reacties


Interessant artikel!

zei: Hans Langbroek op 18/04/2010 om: 20:21u

Ik heb de heruitgave van 1977, en die heet toch echt ook De autobandieten.

zei: Prul op 19/04/2010 om: 08:47u

Dan zie je maar weer: verlaat je nooit op derden!. Ik heb de eerste druk van Constandse boek en iemand op wie ik me meende te kunnen verlaten, vertelde me dat de herdruk uit 1977 de door mij geciteerde titel had mee gekregen. Het is anders dus blijkt uit de reactie van Prul. Maar nu verlaat ik me weer op een derde...

zei: Thom op 19/04/2010 om: 09:38u

De belegering van het hoofdkwartier van Bonnot is volledig op film opgenomen. Het vuurgevecht met de politie is een volledige militaire operatie, waarbij urenlang over de breedte van een boulevard heen en weer is geschoten. Het is maar goed dat de film toen geen geluid had.

zei: Jan Bervoets op 19/04/2010 om: 13:04u

Herdruk De Autobandieten

In de loop van volgende maand verschijnt een herdruk van De Autobandieten van Anton Constandse bij Kelderuitgeverij/Uitgeverij De Vooruitgang.

De Autobandieten van Anton Constandse verscheen in 1935 bij de BOO te Zandvoort, de Bibliotheek voor Ontspanning en Ontwikkeling, voorheen de Roode Bibliotheek, van uitgever Gerhard Rijnders. Rijnders was tevens uitgever en redacteur van het anarchistische tijdschrift De Vrije Socialist. De Autobandieten was één van de weinige oorspronkelijke titels in het fonds van De Roode Bibliotheek en de BOO.

De Autobandieten is een in romanvorm geschreven geschiedenis van de geruchtmakende Bende van Bonnot. Dat Constandse zijn geschiedenis van de Bende van Bonnot in romanvorm schreef, lag in het verlengde van de opzet van de uitgaven van de Roode Bibliotheek en de BOO: makkelijk leesbare boeken voor iedereen. Een roman was voor veel lezers toegankelijker dan een biografie, een beschrijving van arbeidsomstandigheden of een verhandeling over sociale strijd. In de negentiende en twintigste eeuw, tot aan de Tweede Wereldoorog, was de romanvorm een veel gebruikte wijze om sociale kwesties aan de orde te stellen. Het fonds van De Roode Bibliotheek/BOO is daarvan een bewijs.
In Frankrijk leidde de geschiedenis van de Bende van Bonnot tot de verschijning van diverse studies en romans en een speelfilm. In Nederland is De Autobandieten, vijfenzeventig jaar na verschijning, nog steeds de enige publicatie in boekvorm over de Bende van Bonnot. Wat destijds de oplage van De Autobandieten is geweest, is niet meer te achterhalen. Helaas zijn van De Roode Bibliotheek en de BOO geen archieven beschikbaar.
In 1977 werd het boek herdrukt door Uitgeverij Pamflet te Groningen, voorzien van een nieuw voorwoord van Constandse. In deze heruitgave werd de Epiloog, bestaande uit drie hoofdstukken, weggelaten omdat, volgens Constandse in zijn voorwoord ‘… hij weer aangevuld zou moeten worden.’

Voor de komende heruitgave is gekozen voor een volledige herdruk van de oorspronkelijke tekst van Constandse uit 1935, dus met de Epiloog. In een uitgebreide inleiding, voorafgaand aan de roman van Constandse, beschrijft Dick Gevers het ontstaan, de achtergronden en de gebeurtenissen rond de groep Bonnot, waarmee ook eventuele tekortkomingen in de tekst van de epiloog, zijn aangevuld.

Bonnot is niet in zijn 'hoofdkwartier' gedood, zoals Bervoets meldt, maar in een woning boven een garage in Choisy-le-Roi, een dorpje buiten Parijs. De garage was eigendom van de anarchist Dubois, die vaker hand- en spandiensten verrichtte. Bonnot had er zijn toevlucht gezocht nadat hij bij een eerdere confrontatie met de politie gewond was geraakt. Na een twee dagen durende belegering, werd Bonnot uiteindelijk dodelijk gewond aangetroffen op de eerste verdieping. Hij had zichzelf door het hoofd geschoten.

zei: Martin Smit op 19/04/2010 om: 14:51u


Powered by Greymatter