Index pagina
Geschiedenis
Ook leuke sites
Zeg het anders priveWij kunnen er helaas ook niets aan doen!
 





 

 

12/28/2009: "WEDERKERIG DIENSTBETOON"

REF (63k image)
Het afgelopen jaar is er veel te doen geweest over Darwin. Deze vraagt aandacht voor ‘strijd’ als factor van de evolutie. Maar er zijn ook andere factoren werkzaam, zoals ‘wederkerig dienstbetoon’. De beroemde anarchist en geograaf Peter Kropotkin behandelt juist dit als factor van evolutie, in zijn gelijknamig getitelde boek uit 1902. Actueel?

Klik op meer.


Het onlangs uitgekomen nieuwe nummer van het Franse anarchistische tijdschrift RÉFRACTIONS, nr. 23 (2009), gaat uitgebreid in op de visie die Kropotkin verdedigt omtrent wederkerig dienstbetoon als factor van de evolutie. Overigens bestrijdt Kropotkin met zijn visie Darwin niet. Hij vult hem aan. Hoewel het een onderwerp betreft dat begin vorige eeuw aan de orde is gesteld, valt daar nog steeds uitgebreid over te discussiëren, zo blijkt uit de behandeling ervan door een keur van auteurs.

Wederkerig dienstbetoon, ook wel wederkerige hulp of onderlinge hulp genoemd, wordt inmiddels door officiële machten (de wetgever; overheidsinstanties) zelfs gecriminaliseerd: wie een persoon zonder geldige verblijfspapieren (een illegaal, in het jargon van het ‘microfascisme’) helpt te overleven, hem of haar onderdak verleent, die pleegt een strafrechtelijk relevante handeling waartegen zowel in Nederland als in Frankrijk straf wordt bedreigd... Het is een punt dat in ‘Réfractions’ wel wordt aangestipt, maar verder niet wordt behandeld.

Met ‘wederkerig dienstbetoon’ ligt een oud anarchistisch ‘dossier’ op tafel. De auteurs behandelen dit dossier vanuit wat ik gemakshalve ‘voortschrijdend inzicht’ noem. Zo evalueert de Franse filosoof J.-Ch. Angaut de sterk naturalistische optiek van Kropotkin. De vraag is of je ‘één op één’ een ethiek op de natuur kan funderen, zoals Kropotkin doet. Angaut nuanceert de bedoelde optiek. Ook Annick Stevens, een van de redacteuren van Réfractions, licht de argumentatie voor een dergelijk naturalistisch fundament door.

Wie voor het bestaan van sociaal gedrag zo vanuit de ‘natuur’ redeneert, komt al snel bij een tak van wetenschap terecht die ‘sociobiologie’ wordt genoemd. Het artikel dat het verschijnsel ‘wederkerige hulp’ vanuit die wetenschap belicht, is dan ook getiteld ‘Moet men een fundament voor ons sociaal gedrag in onze genen zoeken?’. Verwacht hierop geen ondubbelzinnig antwoord. Het gaat er meer om overwegingen te geven waar onze zin tot ‘sociabiliteit’ wellicht vandaan komt, dit gezien in het kader van de wil tot overleven. Hoe je het ook wendt of keert, in menig geval is het zinvol om tot coöperatie en altruïsme over te gaan, zeker waar we in ons eentje geen kans van overleven hebben...

De bedoelde sociobiologische optiek is eerst in het algemeen uitgewerkt, door de bioloog J. Van Helden. Daarna zet de bioloog P. Servigne een en ander nadrukkelijk in het perspectief van het werk van Kropotkin. De ecoloog P. Jouventin zet dat alles weer in een nog ruimer kader onder de titel ‘Kropotkin, grondlegger van het links darwinisme’.

Wat de hedendaagse voorbeelden van wederkerig dienstbetoon aangaat, komt men een bijdrage tegen over ‘gedeelde tuinen’. Dit soort activiteiten valt uit te breiden met het opzetten van aankoop- en productiecoöperaties, alsmede met allerlei ‘lokale economische transactie’ systemen.

In dit nummer ook een interview met een ‘solidaire individualiste’ over de vraag of ‘wederkerig dienstbetoon’ in overeenstemming is te brengen met ‘individualisme’. In feite is hier het onderscheid tussen individueel en sociaal anarchisme aan de orde. Is dat onderscheid wel zinvol? Gelet op dit interview ben ik geneigd de Italiaanse tijdgenoot van Kropotkin, de aloude Errico Malatesta, een sociaal anarchist, aan te halen: ‘Waarom spreekt Armand [een Franse individueel anarchist uit die tijd] voortdurend van ‘anarchistisch individualisme’, terwijl hij over de hele linie niets anders doet dan spreken over beginselen die anarchisten van alle richtingen gemeen hebben’.

Naast een aantal boekbesprekingen, vindt men in dit nummer ook enkele bijdragen die los van het thema staan, zoals de behandeling van de vraag ‘Hoe zich te ontdoen van het trotskisme?’. Het gaat hier om een heftig door anarchisten bestreden politieke stroming (en niet ten onrechte want Trotsky was natuurlijk een vlees geworden contra-revolutie) die, hoewel in beperkte kring, nog steeds actief is in Frankrijk.

Tot slot wijs ik op het eerbetoon betracht aan de Spaanse anarchist en pedagoog Francisco Ferrer, die honderd jaar geleden, op 13 oktober 1909, door het Spaanse regime na een fake-proces werd gefusilleerd. Ferrer werd in dat proces bijgestaan door de legerkapitein Francisco Gacelan. Tegengesteld aan wat men zou vermoeden, was deze misselijk geworden van de valse beschuldigingen aan het adres van Ferrer en van de bevooroordeeldheid van de rechters. Gacelans gepassioneerde verdediging van Ferrer deed hem in de gevangenis belanden en militaire sancties ondergaan. We weten het allemaal: toen en nu ‘es gibt nichts Neues’.

RÉFRACTIONS, recherches et expressions anarchistes, nr. 23, atomen 2009; 176 blz., prijs € 12.

4 Reacties


Wedekerig dienstbetoon schrijft men anders namelijk voor wat hoort wat of te wel het profijtbegindel
Dit idee is een kapitalistsiche omgangsvorm. Ik doe iets voor jou en jij doet iets voor mij.
Ik geef geld aan jou en jij doet iets voor mij.
En andersom. Jij geeft mij geld en ik doe iets voor jou
Dus Kropotkin ziet het wederzijds dienstbetoon als een aanvulling op de theorie van Darwin.
Het is Darwin, die de basis legde voor de filosofie van het kapitalisme, namelijk onderlinge concurentie van soorten, mensen ook en bedrijven ook, waarbij de sterkeren overleven en door onderlinge dienstbaarheid van Krotpokin wordt de prijs van waren en goederen bepaald
Wordt tijd dat dat ook eens onderkent wordt
Darwin de grondlegger van het concurrentie model voor soorten, volkeren onderling, mensen onderling en bedrijven onderling

En de concurrentie van soorten en bevolkingsgroepen, heeft hij ook de basis gelegd voor het fascisme. De ubermensch( de sterkere) concurreert en er onstaat een untermensch( de zwakkere)

zei: Harry op 31/12/2009 om: 01:33u

Harry,
Je hebt in essentie weergegeven de opvattingen van de zogeheten sociaal-darwinisten.Deze zijn terug te voeren op TH. Huxley (1825-1895) die een enorme weerklang vonden en vinden bij de verdedigers van het kapitalisme. De uitspraak "survival of the fittist"- die door Darwin slechts 1 keer gebruikt is in zijn omvangrijke werk en dan nog in de betekenis dat het diersoort dat zich het best aan veranderende omstandigheden kan aanpassen en waarvan empathie een factor is in zijn sociaal gedrag het beste de kans maakt te overleven.Dat is diametraal anders dan de interpretatie van "het recht van de sterkste" De darwinist Kropotkin meende dan ook dat Huxley niets begrepen had van Darwin.Kropotkin schreef al in 1889 een briljant geschrift " De anarchistische moraal" waarin hij zich keerde tegen de manipulatie van Huxley en betoogde dat Darwin wel degelijk heeft aangegeven dat binnen de soort bij dieren empathie aanwezig is en een factor in de evolutie en dat daarin het beginstadium is van de menselijke moraal.Natuurlijk past zijn opvattingen niet in het dominante kapitalistische systeem en werd hij genegeerd.De laatste decennia is daar verandering in gekomen.Maar hoe? In de bestseller van Frans de Waal (2005) "De aap in ons" wordt Kropotkin terloops genoemd, maar niet in de bibliografie opgenomen terwijl de Waal in essentie (maar dan meer dan een eeuw later) dezelfde opvattingen heeft mbt Darwin als Kropotkin.Vreemd. Net zo vreemd vind ik dat Kropotkin nergens in het Darwinjaar werd genoemd terwijl er talloze "Darwinexperts" hun zegje konden zeggen.In dit bestek is het ondoenlijk de opvattingen van Kropotkin volledig weer te geven.Lees "De anarchistische Moraal" van Kropotkin die nog steeds vebijsterend actueel is.
"De anarchistische Moraal" opnieuw uitgegeven en vertaald en geïllustreerd door uigeverij IRIS.Te koop (9 euro) bij Fort van Sjako, de Rooie Rat,Rosa of rechtstreeks bij IRIS dmv e-mail dgevers@zonnet.nl Website iris@zonnet.nl" rel="nofollow" target="_blank">www.uigeverij-iris@zonnet.nl

zei: dick gevers op 02/01/2010 om: 19:48u

Bedankt, Dick.
Dat het vreet-en-vechtverhaal, al dan niet aangevuld met zelfzuchtige genen, over de evolutie in het hypejaar rond Darwin domineert is niet toevallig: dit is de heersende ideologie, dus de ideologie van de heersers.

Een voororoefje (zoniet alles, als je dat wilt) van Kroptkins anarchistische moraal in het Engels Hier.

Ook Mutual aid is online te vinden... jaja

zei: Prul op 03/01/2010 om: 12:18u

De theorie van Darwin is tegenwoordig eigenlijk onderuit gehaald door de huidige Darwinisten, doordat ze de nadruk leggen op de recht van de sterkste en niet op het overleven, door aanpassing en wederzijds dienstbetoon(Kropotkin)
Helaas zijn er veel atheïsten, anarchisten en fascisten die de denkwijze van de recht van de sterkste wel onderschrijven en niet de solidariteit( wat overigens een begrip is uit de religies)
Darwin is een interessante aanvulling op filosofie over het leven, maar niet volledig en ook niet een verklarende filosofie, daarvoor is meer denkwerk nodig en acceptatie van diverse denkwijzes, die op aarde aanwezig zijn

zei: Harry op 10/01/2010 om: 14:57u


Powered by Greymatter