Index pagina
Geschiedenis
Ook leuke sites
Zeg het anders priveWij kunnen er helaas ook niets aan doen!
 





 

 

10/25/2009: "ISLAMITISCHE PATSTELLING"

Is de islam een religie als andere religies?

Impasse (75k image)

Dit is de vraag die de gemoederen in Franse anarchistische kring bezighoudt. NI DIEU NI MAITRE (God noch baas) immers!

Klik op meer.


Door Éditions libertaire is uitgegeven het boek van de Algerijnse filosoof en atheïst Hamid Zanaz onder de titel ‘LImpasse islamique, La religion contre la vie (De islamitische patstelling, Religie tegen het leven). Het boek gaat vergezeld van een voorwoord van de Franse libertaire filosoof Michel Onfray.

Het boek, een ‘explosief pamflet’ begrijp ik uit de discussie erover in het Franse libertaire weekblad Le Monde libertaire (nr. 1569, van 22-28 oktober 2009), heeft de grote prijs NI DIEU NI MAITRE 2009 verworven tijdens de onlangs gehouden Anarchistische Boeken Salon te Merlieux. Twee artikelen er over in Le Monde libertaire. Het ene van Pierre Sommermeyer, die ingaat op het debat over het boek. Het andere betreft een instemmende bespreking van het boek en is van de hand van Paco. Ik maak hier gebruik van hun artikelen.

De discussie over het boek is aangezwengeld via een blog waarbij de uitgever hevige kritiek over zich heen krijgt. Hij wordt ervan beschuldigd gemene zaak met Sarkozy en het Front National (van Le Pen) te spelen, tegen de arbeidsmigranten met een mohammedaanse achtergrond in Frankrijk. In Nederland zou je verweten krijgen dat je je met zo’n tekst in het kamp van Wilders ophoudt...

De vraag is of je, wat de Franse situatie aangaat, je ogen moet sluiten voor de erbarmelijke omstandigheden waarin vele arbeidsmigranten met mohammedaanse achtergrond verkeren? Het gaat evenwel in feite om twee te onderscheiden zaken: (1) Niemand hoort in erbarmelijke omstandigheden te verkeren, (2) religiekritiek.

Anarchisten hebben immer een pertinente religiekritiek onderhouden. Die religie betrof en betreft, gelet op de westers-historische situatie, steeds en vooral het christendom, en daarbinnen weer bovenal het rooms-katholicisme. Dat wil niet zeggen dat andere religies, zoals de islamitische van kritiek gespaard horen te blijven.

Het boek van Zanaz ontwikkelt die kritiek ten opzichte van de islam mede in het licht van de discussie of het mogelijk zou zijn deze religie te ‘moderniseren’. Daarbinnen gaat het om de probleemstelling: ‘Moderniseren van de islam of islamiseren van de moderniteit’. Zanaz laat met zijn ‘L’Impasse islamique’ zien dat de poging om de islam te moderniseren tot mislukken gedoemd is.

Wie een vergelijking zou maken met het christendom en het moderniseren ervan, ontkomt er niet aan te denken in termen van vele eeuwen. Begonnen als een ‘sekte’, vervolgens tot staatskerk verheven (zie het oude proefschrift van de theoloog G.J. Heering uit 1929, getiteld ‘De zondevol van het christendom’). Dan wringt zich tussen God en de Keizer de opstandige filosofie van de Verlichting, om uiteindelijk tot een laïcité, te weten de scheiding tussen kerk en staat te leiden. Tussen het begin en het eind zitten zo’n twintig ( ! ) eeuwen. Ook anarchisten willen de gegroeide situatie zo houden en wel in die zin: niet terug naar obscurantisme !

In zijn voorwoord ondersteunt Michel Onfray de auteur Zanaz. Want de auteur noemt een kat een kat en hij zegt dat luid en duidelijk met alle intelligentie, die hem daarbij behulpzaam is. In een wijze van formuleren waar Onfray patent op lijkt te hebben, te weten alles zeggen in één zin, vervolgt deze dan: ‘De islam verhoudt zich intrinsiek niet met westerse waarden zoals daar zijn gelijkheid tussen mannen en vrouwen, gelijkheid tussen gelovigen en ongelovigen, gelijkheid tussen de verschillende seksuele leefwijzen, gelijkheid tussen de volken, aanvaarden van de Verklaring van de rechten van de mens die een mohammedaan niet kan onderschrijven, niet alleen niet conjunctureel, maar ook niet structureel omdat diens religie het onderscheid tussen het geestelijke en het tijdelijke ontkent, omdat de koran zelf een fundamentele ongelijkheid aanneemt tussen de man en de vrouw, tussen de gelovige en de ongelovige, tussen de mohammedaan en de niet-mohammedaan, tussen de getrouwe en de afvallige, tussen de volgeling van Allah en die van een andere god’.

Zanaz wordt door anderen uit ‘kritische kringen’ verweten dat hij met name aan racisten vele argumenten voor hun kwalijke opvattingen verschaft. Maar die lui hebben Zanaz niet nodig voor hun verwerpelijke uitingen. In werkelijk richt Zanar zich op waarden die ten tijde van de Verlichting zijn opgekomen. Daarmee ligt het schootsveld ook open, bijvoorbeeld tegen racistische ideeën. En laten we niet vergeten, het anarchisme wil zich bevrijd weten van religie, van alle religie. NI DIEU NI MAITRE ! Dat is het punt, waarmee ook Paco diens bespreking afsluit.

7 Reacties


Beste Thom,

Een patstelling is een situatie in het schaakspel die remise (gelijkspel dus) met zich meebrengt. Alleen de koning kan verplaatst worden en dat kan niet, omdat de koning zichzelf niet schaak mag zetten, en dat is de enig mogelijke zet. Schakers op laag niveau maken het mee (je bent namelijk een behoorlijke sufferd als je de ander pat zet).

Je hoort het woord vaak door allerlei onbenul gebruiken op radio of televisie of je leest het, het is mij nooit duidelijk wat die lui bedoelen.
Impasse betekent naar mijn kennis van het Frans: doodlopende straat. Ik denk ook niet dat de auteurs op een gelijkspel doelen, maar de islam een doodlopende weg vinden.
Dat maak je verder wel duidelijk.

Weet die Zanaz dat de mysticus Ibn Chaldoen, de grondlegger van de sociologie, het grote voorbeeld van Montesquieu en daarmee een aartsvader van de Verlichting was? Zoiets past niet in het koloniale vertoog waarin zich noemende anarchisten en atheïsten ook erg sterk zijn.

zei: Prul op 25/10/2009 om: 23:30u

De tweelingbroers G&A hebben een aannemers bedrijf.
De een bouwt kerken en kathedralen en de ander moskeén.
Na werktijd spelen ze een potje schaak.
Vooralsnog eindigen die altijd in "pat" ....

zei: Ferry op 26/10/2009 om: 09:48u

Onfray wordt een libertair filosoof genoemd, maar ik vraag me af waar dat op gebaseerd is. De redenatie over 'westerse waarden' lijkt me flinterdun: in enkele landen (en daarbinnen nog niet eens voor iedereen) is er sinds kort (20 jaar?) sprake van gelijkberechtiging van de sexen, kleuren etc. Volgens de officiële ideologie is dat veel verder verbreid, maar de praktijk is dat die gelijkberechtiging door de veroverd moet worden. Dat lijkt me nou niet echt een waarde die diep verankerd is. Anders is het met de 'laicité', vooral een Frans fenomeen: het product van de emancipatie van de burgerij, die de kerk -als bondgenoot van de adel- uit de politiek arena wilde hebben. In Nederland is de adel -en de kerk- na de Franse tijd weer volop in het zadel gekomen. Het is door het verval van de zuilen dat kerken tegenwoordig minder nadrukkelijk aanwezig zijn, maar ze zijn er niet uit gevochten en zeker niet op basis van principes.
Mijn punt: tegenover idealistische stellingen over 'westerse waarden', staan eeuwenlange praktijken en ideologieën die een heel andere kant uit gaan. De 'Verlichting' was ideologisch behang voor de belangen van de burgerij. Vrouwen, slaven, boeren en arbeiders hadden daar niets aan. Voor hen was de kerk wel goed, meende de burgerij...
Nu wordt de ideologische saus van de Verlichting weer opgewarmd om de invloed van 'nieuwe' religies als de Islam te bestrijden. Maar in plaats van de religie van de gevestigde orde is het nu de religie van het nieuwe proletariaat. Dat zou libertairen aan het denken mogen zetten. Ik heb in elk geval weinig zin om religieus fanatisme te bestrijden met de ideologie van de bourgeoisie.

zei: Sjaak de Kadt op 26/10/2009 om: 12:25u

Wat ik zo boeiend vind is dat de reacties op het stuk en op het boek van Zanaz meer van intelligentie getuigd dan van de schrijver, die vanuit een ietwat kolonialistiche kijk op religies zijn eigen frustraties uit.
Binnen de Islam is zo'n diversiteit, dat men niet zomaar een projectie op los kan laten, die algemeen geldend zou zijn.
En de vooravond van de verlichting in het westen is mede te danken aan de wetenschappelijke werken en studies uit de Islam in Andalusië, die later door het westen gekopiëerd zijn.
Wil men toch een als atheïst boeken over Islam lezen, dan zijn de boeken van de athëïst,Lukas Catherine aan te bevelen. Deskundig, ervaringen en bestudeerd
Islam voor ongelovigen, van Morendoders tot botsende beschaving en
Moriso's zijn boeken, die het lezen waard zijn.
Allen uitgegeven bij EPO België

zei: Harry op 04/11/2009 om: 03:11u

Nu wordt de ideologische saus van de Verlichting weer opgewarmd om de invloed van 'nieuwe' religies als de Islam te bestrijden. Maar in plaats van de religie van de gevestigde orde is het nu de religie van het nieuwe proletariaat. Dat zou libertairen aan het denken mogen zetten. Ik heb in elk geval weinig zin om religieus fanatisme te bestrijden met de ideologie van de bourgeoisie.

Deze uitspraak is treffend en beschrijft ook de realiteit.
Ik zal deze onthouden, want zo helder is het nergens verwoordt

zei: Harry op 04/11/2009 om: 03:15u

Er zijn al meer dan genoeg woorden vuil gemaakt aan die godsdienst ellende.
Ergerlijk dat dat maar door gaat.

zei: Ergerlijk. op 06/11/2009 om: 22:22u

Het gaat niet om de ellende van de godsdienst, maar het gebruik door de rijke elite van de godsdienst om elende te scheppen.
Men wil nog steeds niet begrijpen, dat de mens met zijn karakter en gedrag de oorzaak van veel ellende is en daarbij allerlei soorten argeumenten gebruiken om het te bevestigen en te vergoeilijken.
Men zegt ik ben niet verkeerd bezig, het is de ander, het is de godsdienst, het is het anarchisme, het is dit of dat of die
Maar zelfstudie en zelfreflectie,maakt duidelijk waar de ellende vandaan komt

zei: Harry op 08/11/2009 om: 16:06u


Powered by Greymatter