Index pagina
Geschiedenis
Ook leuke sites
Zeg het anders priveWij kunnen er helaas ook niets aan doen!
 





 

 

04/24/2009: "VOLKSVIJAND?"

VIJAND (25k image)

Wie gisteren nog ‘vriend’ heette, wordt morgen misschien ‘vijand’ genoemd. En ‘volk’ ? Waar heeft men het over?

Klik op meer.



L’ENNEMI DU PEUPLE (Vijand van het volk) : het is een vooralsnog inhoudsloze uitdrukking. De woorden ‘vijand’ en volk’ zijn hier lege categorieën. Totdat iemand of een organisatie zich van de uitdrukking gaat bedienen, zo leert de geschiedenis. Dan blijken diegenen er onder te vallen van wie wordt gezegd, dat ze handelen tegen de maatschappij als geheel. Zij worden dan getekend als ‘vijanden’ van ‘het volk’. Op die manier duikt de term bijvoorbeeld op tijdens de Franse Revolutie.

De Jacobijnen gebruiken de term ten aanzien van hen die terug verlangen naar de monarchale macht. Het leidt tot de jacobijnse terreur, die op enig moment tientallen onthoofdingen per dag produceert. Wat dat betreft zijn lieden als Lenin en vooral Stalin bij de Jacobijnen in de leer geweest. ‘De vijand van het volk’ heet in hun communistisch regime ‘klassenvijand’, ‘vijand van het proletariaat’....

DARIEN
De Franse schrijver met anarchistische trekken (zoals de Franse Wikipedia hem typeert), George Darien (1862-1921; pseudoniem voor George-Hippolyte Adrien) heeft het door hem opgerichte tijdschrift ‘L’Ennemi du Peuple’ genoemd. Het verschijnt twee keer per maand in afleveringen van vier pagina’s, in de periode van augustus 1903 tot oktober 1904. Darien ontleent de naam aan een theaterstuk van Ibsen ‘Un ennemi du peuple’. Aan het tijdschrift werken naast anderen ook enkele Franse anarchisten mee, evenals een ‘bekende Nederlander’, Domela Nieuwenhuis.

Het boek dat nu onder de titel ‘L’Ennemi du Peuple’ is uitgegeven, bevat Dariens artikelen van ruim honderd jaar geleden, oorspronkelijk gepubliceerd in het hierboven genoemde gelijknamige tijdschrift. Aan de artikelen gaan een korte inleiding en een voorwoord vooraf.

Darien is mij als auteur volledig ontgaan. Dat is niet het geval bij bijvoorbeeld de Franse regisseur Louis Malle, die vele jaren geleden het boek ‘Le Voleur’ (De dief) van Darien verfilmt (de film heb ik indertijd weer wel gezien). Evenmin heeft de surrealist André Breton hem over het hoofd gezien. Hij bewondert hem.

RAZENDE AUTEUR
Voordat Darien zich als auteur ontpopt, tekent hij in 1881 voor dienstneming in het Franse leger in Noord-Afrika. Al gauw komt hij ‘op grond van ongeneeslijke insubordinatie’ (ik citeer hier A. Heumakers in het NRC-Boeken van 21 maart 1997) 33 maanden in een strafbataljon terecht. Over zijn tijd in het kamp ‘Biribi’ (in Tunesië) schrijft hij zijn eerste, gelijknamige roman (1890). In Le Monde-Des Livres (van 24 april 2009) lees ik dat er net een gedegen studie is uitgekomen onder de titel ‘Biribi, Les bagnes coloniaux de l’armée française’ van D. Kalifa (Biribi, de koloniale strafkampen van het Franse leger).

Na ‘Biribi’ zal Darien meerdere romans en toneelstukken publiceren. Het meeste dat hij schrijft staat in het teken van opstand en walging en richt zich tegen hypocrisie van ongeacht welke soort. De hierboven genoemde recensent Heumakers over hem: ‘Als haten een talent is, dan was Darien er meer dan wie ook mee begiftigd’. Hij noemt hem ook een ‘ongemakkelijke auteur’ van wie inmiddels alle romans in 1994 zijn heruitgegeven door Omnibus onder de titel ‘Voleurs!’ (Dieven!). Daarin is uiteraard opgenomen ‘Le voleur’, ‘een even meedogenloze als bizarre roman, die het zou verdienen ook in Nederland te worden ‘herontdekt’, zo besluit Heumakers zijn bespreking in 1997. Hoe zit dat anno 2009... Er lopen vermoedelijk te veel dieven rond, gelet op de financiële crisis, om nog bijzonder te zijn!

Welke indruk heb ik overigens zelf van de artikelen uit ‘L’Ennemi du peuple’ van toen? Een ding is zeker, het is een ‘razende auteur’. Wie met behulp van Stirneriaanse omkeringen wil leren betogen, kan bij Darien in de leer. Het zelfde geldt voor de kunst van het over de top jagen van een bewering. De vraag is evenwel: overtuig je daarmee je tegenstander of heeft het voor je zelf het therapeutische effect van de ontlading (zoals van woede, walging, haat) ?

Stirneriaanse omkeringen? Bijvoorbeeld: ‘De armen zijn schuldig aan het bestaan van rijken’. ‘Het zijn de slaven die de tirannen maken’. En ook de volgende omkering is er toe te rekenen: ‘Wanneer soldaten het volk fusilleren, krijgt het volk slechts wat het verdient. (..). Zij laten bovenal zien dat de zotheid die men ‘wet’ noemt in werkelijkheid ‘macht’ heet’. Ook een hele mooie is: ‘Ik geloof omdat het absurd is’ . Maar die schijnt van een plagiërende paus (de huidige) te zijn; zie de atheïsme-site: http://atheisme.org/clamecy.html ).

Het over de top jagen van een bewering? Darien is bijvoorbeeld op het antimilitaristische congres in Amsterdam (juni 1904) aanwezig (wat uitvoerig in de bundel aan de orde komt). Daar verkondigt hij dat alleen door oorlog het militarisme kan worden verdreven... Meent hij wat hij zegt? Of zet hij mensen misschien moedwillig op het verkeerde been? Zo leest men in de bundel ook: ‘Het militarisme is een monster (..). Het is een religie (..); het is ook de religie van idioten, die zich levend laten verslinden’. Op een andere bladzijde leest men weer bij hem: ‘De vrije aarde voor de vrije mens – en leve het geluid van het kanon’.

In dit soort stijlfiguren gaat hij tegen alles te keer waarvan hij denkt dat het zijn zweepslagen verdient. Het is niet zo vreemd dat hij wel ‘de meest wilde pamflettist’ van zijn tijd is genoemd. Je moet er wel van houden, zo’n ongeleid projectiel te volgen. Mij kan het slechts matig bekoren, maar een ander raakt er misschien lyrisch door.

Eén ding is in dit verband merkwaardig: hij blijkt een consequent ‘Georgist’ te zijn. Dat is iemand die de ideeën van de Amerikaanse filosoof en econoom Henri George (1839-1897) aanhangt. Deze propageert de ‘single tax’ voor het op orde houden van de overheidsfinanciën. Er wordt in dit geval één enkele belasting geheven en wel op het bezit van grond (in de verte is het te vergelijken met het zogenaamde erfpachtstelsel). Overigens bestaat er ook heden nog een internationaal gezelschap dat het idee van Henri George uitdraagt: ‘The Council of Georgarist Organisation’ (New York). Nederland kent georgistische propagandisten in de Stichting Grondvest (zie haar site: www.grondvest.eu).

Darien zet op enig moment de ‘Revue de l’impôt unique’ (Tijdschrift voor de enkelvoudige belastingheffing) op om de georgistische idee te propageren. Hij gaat zelfs meedoen aan de verkiezingen in het eerste arrondissement van Parijs als kandidaat van de partij ‘Impôt Unique’ . Ook in ‘L’Ennemi du Peuple’ komt hij een enkele keer met de ideeën van Henri George op de proppen. Dan is hij in eens niet meer die wilde pamflettist.

DARIEN, George, L’Ennemi du peuple, uitgeverij L’Age d’homme, Lausanne (Zwitserland), 2009, 186 blz., prijs € 17.-.


Powered by Greymatter