04/06/2009: "SOCIALE REVOLUTIE 1936"

Spanje, 1936. In de revolutionaire zomer hebben de bazen, in het bijzonder die in Catalonië, het veld moeten ruimen. Net als op het platteland collectiviseert men ook in de stad ondernemingen en sluit men ongezonde en gevaarlijke. Dit is geen ‘experiment’. Vanaf 1936 is de anarchie dan ook geen utopie meer, althans niet in dit gedeelte van Spanje. Is er verslag gedaan van deze periode van 'geslaagde anarchie’?


Het is opmerkelijk dat in het hard-satirische Franse weekblad onlangs tweemaal op een serieuze manier over de Spaanse sociale revolutie is geschreven (nr. 28 en 30; 18 maart en 1 april 2009). Het is het moment dat ook de Nederlandse vertaling (door Dick Gevers en Bart Schellekens) van het boek verschijnt over die periode van de hand van de Duitse journalist Hanns-Erich Kaminski (1899-1960?). Het boek draagt in de Nederlandse versie als titel : BARCELONA 1936.

Het omvat een uitgebreid en commentariërend reisverslag van Kaminski door ‘geanarchiseerd’ Catalonië ten tijde van de sociale revolutie in 1936. Hij schrijft zijn boek oorspronkelijk in het Duits, maar als eerste komt de Franse versie ervan uit onder de titel ‘Ceux de Barcelona’ (in 1937). De Duitse tekst gaat verloren bij een Gestapo-inval in zijn huis, in 1940.

Samen met enkele andere bekenden uit de anarchistische kring van toen, de Nederlandse anarchist Arthur Lehning en de Amerikaanse anarchiste Emma Goldman, maakt Kaminski de boven bedoelde reis. Overigens publiceert Arthur Lehning over die reis en zijn verblijf in Catalonië onder de titel ‘Spaans dagboek en Aantekeningen over de revolutie in Spanje’ (eerste druk 1996).

Het boek van Kaminski, dat door de uitgeverij Iris (Amsterdam) is bezorgd, is verluchtigd met schitterende prenten van de hand van de Catalaanse schilder SIM (pseudoniem van José Luis Rey Vila; 1900-1983).

Kaminski schrijft zijn reisverslag onderwerpsgewijs. Uiteraard vindt men veel informatie over de collectivisaties op het platteland en in de steden van grond, agrarische bedrijven en productiemiddelen, alsmede over de wijze waarop door algemene vergaderingen en comités het arbeids- en dienstenproces opgang wordt gehouden (van periodiek afleggen van verantwoording, terugroepingsrecht, etc.).

Het leven in stad en dorp wordt toegelicht. De positie van de vrouwen, het procederen voor de volksrechtbank, de kerken, de militie, dat alles komt per hoofdstuk aan de orde. Kaminski licht eveneens de positie van de anarchisten toe en behandelt het libertaire communisme. Het is wat dat aangaat een omvattend boek over een reële sociale revolutie. En dat ook nog eens op een heel toegankelijke wijze geschreven.

De resultaten van de collectivisaties binnen het kader van de sociale revolutie heten verbluffend.Tegelijkertijd voltrekt er zich echter in die tijd tevens een burgeroorlog. De fascistische generaal Franco tracht heel Spanje te veroveren en hij krijgt hulp van bevriende naties (Italië en Duitsland).

Het is om reden van het succes van de sociale revolutie dat kapitalisten, nazi’s, fascisten en communisten als in één groot verbond via de burgeroorlog een punt pogen te zetten achter het voor hen ‘slechte voorbeeld’ van de sociale revolutie. Het zou anderen immers op een idee kunnen brengen, concludeert het artikel in Siné Hebdo over die periode.

KAMINSKI, Hanns-Erich, Barcelona 1936, Aquarellen SIM, vertaald en van biografische gegevens voorzien door Dick Gevers en Bart Schellekens, Uitgeverij Iris, Amsterdam, 2009, 227 blz., prijs € 20,-.

11 Reacties