Index pagina
Geschiedenis
Ook leuke sites
Zeg het anders priveWij kunnen er helaas ook niets aan doen!
 





 

 

10/21/2008: "NIETS IS HEILIG"

RAOUL (38k image)

“Er zijn zaken waarmee men niet spot. Niet genoeg !” (Scutenaire)

Klik op meer.



De spot ergens mee drijven. Dat behoort tot de vrijheid van meningsuiting. Daar is al heel veel over gezegd en geschreven. Raoul Vaneigem, Belgisch schrijver-filosoof-anarchist, situationist van het eerste uur, voegt omtrent die vrijheid het zijne er aan toe met zijn onlangs heruitgegeven: ‘Niets is heilig, Alles moet gezegd kunnen worden’.

Het is vanzelfsprekend niet een gebruikelijke tekst, bijvoorbeeld zoals men die vaak van juristen of politieke wetenschappers aantreft: veel in- en uitgepraat, zonder enig subversief karakter. Vaneigem staat borg voor het tegendeel daarvan, zo mag uit het volgende blijken.

Er is geen goed of slecht gebruik van vrijheid van meningsuiting, er bestaat slechts een onvoldoende gebruik ervan, meent hij. Natuurlijk moet de burger leren het gebruik ervan door anderen te doorzien. Immers, veel van de informatie die tot ons komt, zit verstopt in een mediatieke verpakking. Daarbij moet een absolute tolerantie met betrekking tot alle voorkomende meningen worden betracht. Dat heeft als bodem de absolute intolerantie van alle vormen van barbarij.

Een ieder die zich opwerpt als profeet, paus, imam, rabbijn, dominee of welk soort goeroe ook, heeft het recht te jammeren over blasfemie. Dat geeft hem echter niet het recht om een verbod uit te vaardigen om godslasterlijke meningen te verbieden of om een verspreiding van zulke meningen te doen stoppen onder bedreiging van methodes als die van de Inquisitie, de charia of de maffia.

Dit betekent dat de vrijheid van geloof en het praktiseren van bijbehorende rites niet moet worden verward met de willekeurige macht om dat ook voor te schrijven aan hen, die dit niet willen delen. Want alle ideeën tolereren, betekent nog niet deze te ondersteunen.

Vervolgens wijst Vaneigem op de inconsequenties die aan het verbieden van verspreiding van uiteenlopende teksten verbonden zijn. Vergeet niet, zegt hij: eenmaal een dergelijk verbod afgekondigd of de censuur kent geen halt. De ‘ethische zuivering’ voedt zich namelijk aan de corruptie van hetgeen het aan de kaak stelt.

Het verbieden van een op schrift gesteld, of anderszins verspreid, idee of opinie onder het voorwendsel dat het schokkend is, gaat er vanuit dat zij die er mee in aanraking komen niet in staat zijn het te verwerpen als absurd of weerzinwekkend. Men bestrijdt en ontmoedigt domheden en schandaligheden niet door die te verbieden: de best mogelijke reactie is die van het creëren van een (maatschappelijke) situatie waarin er geen voedingsbodem voor is.

Daar zit natuurlijk de kern van de problematiek. Wat is er volgens Vaneigem namelijk in onze maatschappijen (ondermeer) aan de hand? Wel, die maatschappijen drijven op de schandalige hypocrisie van enerzijds het uitvaardigen van wetten tegen racistische, seksistische, terroristische en haatdragende ideeën, zonder anderzijds te verhoeden dat de gruwel van ‘het fetisjisme van het geld’ gemeengoed wordt. Die gruwel is te beschouwen als de oorzaak van een onwaardige behandeling van vrouwen, kinderen, mensen, flora en fauna. Die maatschappijen drijven op een criminogene politiek die het maken van financiële winst bevoorrecht.

Raoul zou Raoul niet zijn als hij op deze manier niet nog een tijdje door zou gaan. Is er dan nog hoop (voor wie en waarvoor), zo kan je je afvragen? Indien zo, laten we dan zuinig zijn op onze kinderen, door hen te beschermen, stelt hij voor. Dit brengt mee dat de ‘rechten van de mens’ voorrang moeten hebben ten opzichte van de ‘rechten van de koopman’.

Volwassenen beschikken over het vermogen om de valstrikken van de publicitaire verleiding ten bate van degenen, die op financiële winst azen, te omzeilen. Het kind is daartoe nog niet toegerust. Wij moeten het dus leren de leugens van de verkooppraatjes van schurkachtige ondernemingen te doorzien. In dat verband stelt Vaneigem, dat de echte zorg voor het kind erin bestaat het middelen te verschaffen zichzelf te beschermen. Het kind moet een autonomie weten te verwerven, die krachtig genoeg is om zich te wapenen tegen de verleiding van de onderwerping.

Hoe heeft dat zijn verloop? Wel, wij moeten zelf laten zien hoe je je te weer kan en moet stellen tegen chantage, commercialisering, religieuze en ideologische klantenbinding ... Het is een werk van lange adem, dat onderwijzen van onafhankelijkheid. Het kan evenwel beginnen bij het aantasten van zaken waarop de heersende orde drijft.

Zo moeten wij de kwaliteit van producten vooropstellen en die producten boycotten die de gezondheid, de smaak en het natuurlijke milieu aantasten. Vanaeigem beveelt nog veel meer aan. Als wij die allemaal voor onze kinderen opvolgen, ontstaat er tevens ook voor onszelf een andere situatie, een andere wereld.

Voor Vaneigem loopt dit uit op het funderen van de vrijheid van meningsuiting op de ‘rechten om mens te zijn’. Zijn devies luidt: de kennisname van iets interesseert me alleen in die mate, dat ze me toestaat om beter te leven!

RAOUL VANEIGEM, Rien n’est sacré, tout peut se dire, Réflexions sur la liberté d’expression (Niets is heilig, Alles moet gezegd kunnen worden, Gedachten over de vrijheid van meningsuiting), uitgeverij La Découverte, Parijs, 2008; herdruk van 2003, 93 p., € 8.-.


Powered by Greymatter