Index pagina
Geschiedenis
Ook leuke sites
Zeg het anders priveWij kunnen er helaas ook niets aan doen!
 





 

 

05/09/2008: "Een apartheidsgevangenis in Nederland"

Het Drentse Veenhuizen staat bekend om zijn strafkolonies en –gevangenissen. Je hebt er naast elkaar gelegen: Norgerhaven (gesloten regime, voor mannen) en het Poortje (voor jongeren), even verderop: Groot Bankenbosch (half-open, naar verluidt tevens grenshospitium), en naast het gevangenismuseum: Esserheem.

esserheem1 (197k image)

Esserheem, vroeger Veenhuizen II geheten, is tegenwoordig Neerlands enige echte apartheidsgevangenis… We gingen er kijken.

Klik op meer

Geschiedenis in het ultrakort

Ooit werd in de ‘gestichten’ van deze streek het armoedig gepeupel door middel van “werkverschaffing” aan de hand van “stichtelijke spreuken” als ‘arbeid is zegen’ weer op het rechte pad geholpen. Althans, zo dacht men. De hele omgeving ademt het nog altijd uit. Het dorp Veenhuizen was ooit uitsluitend woonplaats voor personeel van al die Spartaanse heropvoedingsoorden, en dat kun je nog altijd zien aan de spreuken op de gevels van huizen.

Het gebied heeft dus een ‘rijke’ historie. Het is niets voor niets dat het gevangenismuseum hier ook is gevestigd. Nu zouden we de research die Suzanna Jansen heeft gedaan voor haar boek Het Pauperparadijs hier wel over kunnen doen, maar lees dat beter zelf.

Waar en wat is Esserheem

Naast het gevangenismuseum (men loopt voor het museum naar rechts, volgt de weg naar links en neemt dan de eerste afslag weer naar rechts) ligt Esserheem. De enige echte apartheidsstrafgevangenis van Nederland. We kwamen dit feit op het spoor na een bezoek aan het zogenaamde “bajesconcert” dat plaatshad in Norgerhaven op 17 april (hoe we daar nu weer terechtkwamen is een ander verhaal).

Uit gesprekken met mannen die daar zaten blijkt dat Norgerhaven uitsluitend wordt gebruikt voor gevangenen met de Nederlandse nationaliteit. Volgens een gevangene zou Norgerhaven “de beste gevangenis” van Nederland zijn, “Daar wil iedereen naartoe,”. Het regime zou er mild zijn.

Dit in tegenstelling tot Esserheem: in deze apartheidsgevangenis zitten momenteel ALLEEN mensen zonder papieren, en naar verluidt wordt daar zowel ’s morgens én ’s middags verplicht gewerkt in hout- en metaalbewerking, volgens het aloude principe om “van hen bruikbare menschen te maken”.

NB. In strafgevangenissen is in tegenstelling tot huizen van bewaring het werken een PLICHT. Op weigering staat de sanctie van afzondering.

Contrast

Deze opgelegde arbeidsdiscipline staat in schril contrast met wat de mannen zonder papieren na afloop van hun straftijd te wachten staat: absolute ledigheid tijdens het niet aflatende wachten in de detentiecentra voor ‘illegalen’. Het is dan ook verwonderlijk dat er in Nederland een strafgevangenis bestaat, bedoeld uitsluitend voor ‘illegalen’ waar meer tijd dan in andere gevangenissen wordt besteed aan arbeid. De enige conclusie moet dan ook zijn dat deze groep mensen zich uitstekend leent voor uitbuiting en zwaar werk. Dit verklaart op zijn beurt weer het apartheidsregime: Nederlandse gevangenen zijn een stuk mondiger en weten over het algemeen redelijk goed de weg naar de beklagprocedure.

Na afloop van het bajesconcert was het even zoeken naar dit Esserheem waarover gevangenen van Norgerhaven het hadden, maar uiteindelijk vonden we het en liepen eromheen. Het liep juist tegen vijf uur ’s middags en we troffen aan de andere kant van het hek een groep mannen, die gekleed gingen in beige overalls, en duidelijk uit een werkruimte vandaan kwamen. Ze stootten elkaar aan, roepend “Daar lopen twee vrouwen,”. We zwaaiden. Eén van hen riep: “No papers!” en ze zwaaiden terug.

Na deze kortstondige ontmoeting zijn we nog langs de voorkant gelopen. Het was intussen vijf uur: achter-de-deur-tijd is dat in de bajes. Op de laatste foto van de fotoreeks zie je bewakers achter de hoofdpoort staan die naar ons kijken. De klok boven hen toont de tijd: 17.00 uur precies.

Citaten:

Uit het inmiddels verouderd rapport van het jaar 2006 van de inspectie van de sanctietoepassing:

“Geďnterviewden melden bezorgdheid over de toekomst van Esserheem: de PI zal vanaf het najaar mogelijk (uitsluitend ) strafrechtelijke vreemdelingen
gaan opvangen.” (dit is dus inmiddels gebeurd)

“Gevangenis ‘Esserheem’ heeft een standaard regime van algehele gemeenschap (capaciteit 270 plaatsen), verdeeld over eenpersoonscellen en tweepersoonscellen.”

“De gevangenis bestaat uit 6 afdelingen met 24 gedetineerden, waaronder een bijzondere zorg afdeling F (BZA). Er zijn 34 tweepersoonscellen. Het gebouw dateert van begin 1900, met uitzondering van een gedeelte nieuwbouw.”

“Alle afdelingen met de cellen zijn in U-vorm gelegen rondom een zeer ruime luchtplaats, waarop allerlei deuren uitkomen. Gedetineerden wandelen in en uit. Tegenover de kop van het totale complex bevindt zich een nieuwbouw gedeelte. Alleen in dit gedeelte zijn de tweepersoonscellen te vinden.”

…Veenhuizen ligt niet ver van Appelscha…


(Bijdrage van Joke Kaviaar)


Powered by Greymatter