Index pagina
Geschiedenis
Ook leuke sites
Zeg het anders priveWij kunnen er helaas ook niets aan doen!
 





 

 

11/28/2007: "ANARCHISME VANDAAG"

Heden-Anar (16k image)
Er bestaat klassiek anarchisme en anarchisme van de daad. Men spreekt over reformistisch anarchisme of pragmatisch anarchisme. Even goed komt er individueel anarchisme en sociaal anarchisme voor. Ook is er sprake van het nieuwe anarchisme. Het lijkt wel een grabbelton. Maar het is allemaal mogelijk. En of dat al niet genoeg is, wordt ook een postanarchisme aan de man gebracht…

Klik op meer.

In zijn L’Anarchisme aujourd’hui, [Hedendaags anarchisme], gaat Vivien Garcia, een jonge Franse sociale wetenschapper aan de universiteit van Grenoble 2, het postanarchisme te lijf en met succes.
Postanarchisme is een anarchisme dat NA het anarchisme komt. Het is een anarchisme voorbij het anarchisme, dus GEEN anarchisme. Aldus vat ik de kritiek van Garcia op het postanarchisme samen. Zijn oordeel lijkt me dan nog mild als hij zegt: de postanarchistische lezing van het anarchisme is onvolledig (p. 247); ze berust op een vergissing (p. 248). Hoe is hij tot dat oordeel gekomen?

Een aantal Franse filosofische leerstellingen, waaronder het structuralisme en het postmodernisme, zijn jaren geleden naar de Verenigde Staten overgewaaid. Dat heeft aldaar tot theorievorming geleid. De wind staat nu weer richting het vaste land van Europa. Die wind voert mee wat French Theory wordt genoemd. In die theorie zit de Amerikaanse omwerking van een aantal Franse filosofische zienswijzen met veel POST verpakt, waaronder: post Mei 68, postmarxisme, poststructuralisme, postmodernisme…In het kielzog daarvan zit het postanarchisme.

Garcia heeft drie Amerikaanse auteurs geselecteerd, die zich over dat onderwerp hebben uitgelaten, te weten Todd May, Saul Newman en Lewis Call. Ik ken die auteurs en hun door Garcia behandelde teksten niet. Ik moet dus blind varen op wat Garcia erover zegt. Doe ik dat, dan valt op dat de drie auteurs misschien wel geleerd zijn, maar dat zij de plank op hoofdpunten wat het anarchisme aangaat, vooral misslaan.

Zo hebben zij (beperkte) delen van Proudhon, Bakoenin of Kropotkin in het licht van poststructuralisme en postmodernisme herlezen om vervolgens ergens anders uit te komen dan bij anarchisme. Het resultaat van die lezing heeft het zogeheten postanarchisme opgeleverd.

Postanarchisten wijzen onder meer elke vorm van essentialisme af. Een uitspraak als << de mens is van nature goed >> houdt een essentialisme in. Aan teksten van klassieke anarchisten ontlenen postanarchisten vervolgens uitspraken, waaruit zou blijken dat die anarchisten menen dat mensen van nature goed zijn. Maar lees je dat echt bij hen? Neen. Klassieke anarchisten hebben veeleer een contextuele benadering gepropageerd, zoals ook Garcia aangeeft. Vanuit die contextuele benaderingswijze zeggen zij iets over het (wenselijke) gedrag van mensen.

Zij hebben bijvoorbeeld aanhoudend aangedrongen op verandering van de sociaal-maatschappelijke en economische omstandigheden (contextuele benadering). Deze verandering moet maatschappelijke situaties opleveren, die maken dat mensen op hun goede kanten worden aangesproken, zodat zij daarnaar hun gedrag bepalen. Dit ontkent dus niet het bestaan van slechte kanten bij mensen. Deze benaderingswijze levert met andere woorden juist geen essentialisme op. Het gaat in dit geval om een onjuiste lezing van teksten. Dit geldt ook voor andere punten. Het is dat wat Garcia systematisch onder ogen brengt.

Dit betekent niet dat Proudhon, Bakoenin of Kropotkin immuun voor kritiek zouden zijn. Die moet dan wel hout snijden. Daarnaast valt op te merken dat een aantal constanten van het klassieke anarchisme nog steeds actueel zijn, zoals daar zijn: anti- etatisme, anti-overheersing, autonomie van het individu, gelijkberechtiging van mensen. Actueel omdat deze constanten nog steeds ingezet kunnen worden voor een anarchistische kritiek op de huidige samenleving. In wat hedendaags anarchisme mag heten, krijgen die constanten dan een specifieke, aan tijd en omstandigheden aangepaste verwerking. In zo’n geval lijkt het ook dat men van het nieuwe anarchisme kan spreken....

Zo is bijvoorbeeld de bewering van de postanarchisten niet correct, dat de machtskritiek van de Franse filosoof Foucault buiten het anarchisme valt. Die visie op macht is juist als een verdieping verwelkomd binnen het anarchisme, wat Garcia ook aanvoert. Dit openstaan voor de actualiteit en de verwerking van nieuwe en verfijnende inzichten kenmerkt juist het hedendaagse anarchisme. Garcia heeft aldus op die manier werkend, punt voor punt, laten zien hoe zeer in de door hem geanalyseerde teksten over postanarchisme onjuiste accenten worden gelegd en verkeerde conclusies worden getrokken.

Onderwijl beschrijft Garcia zelf wat je een hedendaags anarchisme kan noemen. Hij levert daarvoor tegelijk een acceptabele en prettig leesbare beschrijving van de hoofdpunten (de constanten) van ‘het’ anarchisme. En wat wel zo aangenaam is, je treft in het boek naast een notenapparaat, ook een lijst aan met geciteerde titels plus een naam- en trefwoordenregister.

GARCIA, Vivien, L’Anarchisme aujourd’hui, met voorwoord van Daniel Colson, uitgegeven door L’Harmattan, Paris, 2007, 261 blz., € 23.


Powered by Greymatter