Index pagina
Geschiedenis
Ook leuke sites
Zeg het anders priveWij kunnen er helaas ook niets aan doen!
 





 

 

08/13/2007: "De onzekerheidsmaatschappij"

arton271 (21k image)

Onzekerheid is niet uit het leven te bannen. Het is iets anders om het te cultiveren. Dat gebeurt nu en het levert de onzekerheidsmaatschappij op.

Klik op meer.


Het hierboven staande beeldmerk van de Franse kunstenaar Michel Favre is getiteld: repos précaire (onzeker rustpunt).

Het Franse woord précaire (en précarité; onzeker / onzekerheid / instabiel) is van oude datum. Het is evenwel de laatste jaren veelvuldig in gebruik voor het beschrijven van een bepaalde situatie. Het is namelijk verbonden met het terugdringen van het systeem van vaste banen en van arbeidscontracten voor onbepaalde tijd. Door die sociaal-economische verandering is menigeen niet zeker meer van het hebben van werk en daarmee van inkomen.

De emploie précaire, de onzekerheid in de werksituatie maakt het toekomstperspectief van met name de arbeidende bevolking zeer instabiel. Waar men voorheen kon spreken over een proletariaat is er nu sprake van een précariaat.

Het algemene kader van de zich ontwikkelende onzekerheid wordt gevoed door het heersende neo-liberale kapitalisme. Het zijn de sociale consequenties van de nietsontziende wetten van het maken van winst. Deze wetten hebben op het sociale vlak als effect een précarisatie van de levensvoorwaarden van heel veel mensen; ze genereren een volkomen sociale instabiliteit. Het lijkt erop alsof we in Hobbesiaanse zin terug bij af zijn.

Enkele eeuwen geleden schreef Thomas Hobbes (1588-1679) over de natuurtoestand van de mens, waarin de mens een wolf voor de ander was. De natuurtoestand levert veel onzekerheid en grote instabiliteit op. In dat gegeven werd door Hobbes de reden gevonden om te pleiten voor het nut van een staat, een koning, een regering. Dat soort institutionele voorzieningen zou rust in de samenleving brengen (ik laat deze zienswijze hier onbediscussieerd; vergelijk evenwel Peter Kropotkin voor een heel andere opvatting).

Drie en halve eeuw nadien moeten we constateren dat de wereld nog weinig wolven telt, maar wel veel haaien kent: de groten eten de kleintjes op en daarna de nog grotere de wat minder groten. Nietsontziend, zei ik al, ook niet in ecologisch opzicht.

De haaienwereld waarin we leven en door het heersende neo-liberale kapitalisme voortgebracht, cultiveert onzekerheid. De onzekerheidsmaatschappij is het resultaat. Dat was niet wat Hobbes toenmaals voor ogen stond...

Heel veel mensen hebben de slag van de veranderende en onzekerheidscheppende arbeidsmarkt niet mee kunnen of willen maken. Veel oudere mensen hebben het niet gekund; veel jongere mensen willen het niet. Vandaar een groeiend précariaat. Het Franse dagblad Le Monde van 10 augustus 2007 wijdde een hele pagina aan deze problematiek, zoals die in Japan speelt.

Gelet op enkele nieuw gevormde woorden, gaat het om een ontwikkeling die een wereldschaal kent. Zo spreekt men bijvoorbeeld over freeters. Het is een woord dat is samengesteld uit het Engelse free en het Duitse Arbeiter. Het verwijst naar hen die van kleine, kortstondige baantjes moeten bestaan, dat wil zeggen met name naar jongeren in een précaire situatie.

De journalist van Le Monde voert een jonge Japanner sprekend op: “U zoekt een nieuwe arme? Bingo! U heeft er een voor u. Dertig jaar, een twintigtal baantjes zonder toekomst. Sinds drie maanden leef ik met alleen een tas en wat wegwerp ondergoed. Ik ben een oproepkracht, geregistreerd bij een uitzendbureau. Dat roept me via mijn mobieltje op als er een baantje is. Ik verdien dan 1000 yen per uur. Ik geef 1500 yen per nacht uit. Ik eet in een McDo. Vernederend? Neen. Mijn naam? Ik ben niemand in deze maatschappij. Salut!”

Natuurlijk is er verzet van de jongeren, maar ze weten dat dit de onzekerheidsmaatschappij niet zal veranderen. Welnu, in dat geval ontwikkelen ze vormen van verzet, zetten ze hun eigen solidariteitsnetwerk op, maken ze een cultuur van verlorenen, een beetje libertair, dit alles om hun marginale bestaan wat minder atomistisch te laten zijn, citeert Le Monde een jonge Japanse sociologe. Het is een opleving van tegendraadsheid, dat een verzet van amateurs wordt genoemd (rébellion amateur; amateur hier in de niet professionele sfeer).

Het broeit dus in Japan, net als in de Franse voorsteden: een repos précaire.


Powered by Greymatter