Index pagina
Geschiedenis
Ook leuke sites
Zeg het anders priveWij kunnen er helaas ook niets aan doen!
 





 

 

07/18/2006: "Zeventig jaar geleden"

Er zijn nog getuigen, genoeg waarschijnlijk, en mensen die er aan deelgenomen hebben - aan beide zijden. Ze worden ouder en breekbaarder. De Spaanse Burgeroorlog is zeventig.

scw6 (21k image)
Dit moet revolutie zijn: de politie deelt wapens uit aan de bevolking...
Klik op meer

De Burgeroorlog wordt geacht te beginnen met de opstand van het Vreemdelingenlegioen in Spaans Marokko, 18 juli 1936 - vandaag dus zeventig jaar geleden. Al snel grijpt het leger op allerlei plaatsen de macht tegen de republikeinse regering. Als reactie op de rechtse staatsgreep worden bedrijven bezet, verdachte eigenaren verjaagd, zelfbeheer wordt ingesteld. De revolutie duurt al met al nog niet een jaar - dan wordt zij gesmoord in de contrarevolutionaire inspanningen namens de Sowjet-Unie, die aan de contrarevolutie prioriteit geeft boven het bestrijden van de fascisten. Het beste boek dat je er over kunt lezen is nog steeds George Orwell's Homage to Catalonia, Ken Loach' film Land and freedom zou voor een vrije verfilming hiervan kunnen doorgaan.

Het is wel handig als je Spaans machtig bent als je meer van de Spaanse Revolutie 1936-37 en over de Burgeroorlog wilt weten. Hier is een site met een overzicht van de gebeurtenissen per dag.

Was het een vrolijke revolutie? Misschien wel - Orwell zinspeelt er op - als je er niet bij geweest bent of geen tijdgenoot bent moet je toch vooral denken aan het oorlogsgeweld en de in feite ongelijke strijd: de fascistische opstandelingen gesteund door Duitsland en Italië, de republiek door geen enkel ander land - de wapenzendingen uit de USSR moesten goed betaald worden - in geld en in macht voor de tot dan nauwelijks bestaande communistische partij.

De muziek klinkt lang niet altijd vrolijk: Luister hier naar El paso del Ebro, ook bekend als Ay Carmela.
Hier teksten, bladmuziek en mp3's van meer liederen van de Republikeinse kant.

De Spaanse Burgeroorlog had - zonder dat er bloed vloeide natuurlijk - ook "dodelijke" gevolgen voor de anarchistische beweging in Nederland. Deze was (en is) van oudsher zeer pacifistisch van aard. Was het gepast de door anarchisten geleide Spaanse revolutie gewapenderhand te verdedigen? De discussies hierover werkten als een splijtzwam in een toch al verzwakte beweging. Na de definitieve nederlaag van de Republiek Spanje kwam in Nederland de bezetting door Duitsland - dit heeft enkelingen alsnog anders doen denken over gewapend verzet tegen de fascisten maar het dilemma bleef (en blijft?) bestaan.

10 Reacties


Quote: "(...)George Orwell's Homage to Catalonia, Ken Loach' film Land and freedom zou voor een vrije verfilming hiervan kunnen doorgaan."

Naast het boek van Orwell noemde Loach in interviews ook het boek "Red Spanish Notebook" van Mary Low en Juan Brea als inspiratiebron. De originele Engelse versie daarvan is helaas niet meer verkrijgbaar (verscheen voor het laatst in 1979 bij het Amerikaanse City Lights), maar de afgelopen jaren verschenen Duitse, Franse en Spaanse vertalingen.
Een ander interessant en meeslepend boek zijn de herinneringen van Paul en Clara Thalmann: "Revolution fuer die Freiheit". Overigens vallen er veel overeenkomsten op tussen al dit soort ooggetuigeverslagen, wat vooral lijkt te komen doordat de betrokkenen gelieerd waren aan de POUM. Vergelijk ook het boek van Lou Lichtveld (de echte naam van de Surinaamse schrijver Albert Helman): "De sfinx van Spanje".

zei: x op 18/07/2006 om: 15:16u

Er is nog zoveel meer te zeggen over deze revolutie. In 1986 gaf 'De Vrije' een mooi overzicht in een speciaal nummer over deze 'verzwegen revolutie'. Zou mooi zijn moesten de teksten daarin opnieuw beschikbaar worden gesteld en bijv hier op het net worden gezet!

zei: jon op 18/07/2006 om: 16:02u

Triest dat we nog steeds bij Orwell terecht moeten om enigzins te weten en te begrijpen wat Spanje 1936-39 was en betekende.

Er zijn in het Spaans uiteraard tientallen en tientallen werken (historische, biografiŽn, ooggetuigenverslagen, etc.) over de Spaanse revolutie die de moeite waard zijn (dwz. die de 'officiŽle' geschiedschrijving van franquisten, stalinisten, en zowat de gehele academische wereld NIET volgen: zij hebben er allen belang in de revolutie te verzwijgen en/of in een slecht daglicht te stellen, en hebben dit gedurende decennia ook gedaan, tot de dag van vandaag).
Ik vernoem enkel maar het monumentale werk van J. Peirats en A. Paz (een aantal ook in het engels en het duits vertaald), maar er zijn er dus heel wat meer.

In het nederlands nog te verkrijgen, en zeker de moeite waard:

- Augustin Souchy
Revolutie en burgeroorlog. Spanje 1936-1939
- Jacques J. Giele
Arbeiderszelfbestuur in Spanje 1936-1939
- Louis Mercier Vega
Zonder papieren

http://www.kelderuitgeverij.nl/

zei: saar op 18/07/2006 om: 18:25u

Ik zou zeggen: Ronald Frazer's 'Blood of Spain' als je een goed beeld krijgen van wat er in die jaren gebeurde.

In het Nederlands is er best nog een en ander antiquarisch:

Spaans Dagboek van Arthur Lehning (1966)

H. Hermans, Littekens in een gelooide stierenhuid. Nederlandstalige schrijvers over de Spaanse burgeroorlog 1936 - 1939 (Weesp 1986)
(let wel: we hebben het hier over schrijvers van alle gezindten)

Revolutie en contrarevolutie in Spanje van de Radencommunist Cajo Brendel (Wereldvenster)

Arbeiderszelfbestuur in Spanje van Jacques Giele (in 2004 heruitgegeven
bij Kelder)

en de boeken van Hanneke Willemse: De Onvoltooide Revolutie (SUA 1986)

Overigens hebben we met het IISG in Amsterdam het allergrootste archief over de Spaanse Burgeroorlog ter wereld (daar schijnt meer te liggen dan in Spanje zelf)

zei: Kees op 19/07/2006 om: 23:41u

Zeker, beste vrienden en vriendinnen - ik noemde de titels die iedereen, waar ook woonachtig in NL, B, NA of SUR hetzij in de boekhandel of de videotheek zou kunnen achterhalen. Lichtveld/Helman en Brendel zijn speciale favorieten van mij.
Ook nog te noemen valt: Brennan, The Spanish labyrinth.
En Rudolf de Jongs pocketboek De Spaanse Burgeroorlog. Hugh Thomas' boek, dat pas nu in het Nederlands vertaald is, dient gelezen te worden in de wetenschap dat de schrijver belijdend Tory is...

zei: Prul op 20/07/2006 om: 18:32u

Tja, en Brennan is ooit in het Nederlands vertaald (Het Spaanse labyrint). Maar dat was in 1949... Ook nog steeds antiquarisch verkrijgbaar.
Overigens verdient Albert Helman/Lou Lichtveld eigenlijk nog steeds een uitvoerig artikel in de anarchistische pers, wegens zijn anarcho-socialistische sympatieen van destijds. Of is zo'n artikel al eens geschreven?

zei: x op 20/07/2006 om: 23:15u

Hij is redelijk uitgebreid uitgeluid in De AS na zijn overlijden. Het kan altijd meer en altijd beter. Zie ook hier. In het interviewboek met Tony van Verre komt het ook aan de orde.
Een beetje droevig: ik had een afspraak geregeld via zijn uitgever voor een interview over deze sympathieën. "Daar wil hij zeker graag over praten." Een operatie en zijn dood niet lang daarna hebben dit gesprek voorkomen...

zei: Prul op 20/07/2006 om: 23:43u

Hum,
alle afleveringen van de AS staan hier ingebonden en wel in de boekenkast. Ik blader door de jaargangen 1996, 1997 en 1998 maar ik kan niets vinden over Albert Helman. Bedoelde je misschien een ander blad, of zoek ik niet goed genoeg?

zei: x op 21/07/2006 om: 16:39u

Niet alleen Duitsland en Italië steunden de Fascistische legers in Spanje, maar ook ons lieve landje heeft haar economische `samenwerking`geleverd. Zoals ook in de grote oorlogen.
Overigens; een discussie om wel of geen wapens, Lijkt mij overigens een overbodige. Als jij wordt bestreden met wapens, dan kun je nog met zo veel mensen op de grond gaan zitten of noem maar op)Het heeft geen zin. Zoals in de Bijbel staat(misschien ongepast) `oog om oog,tand om tand`

zei: Duruti op 23/07/2006 om: 20:53u

tav x
Beschouwingen over Helman staan in deJqrboeken Anarchisme jg: 1995 & 96

zei: Prul op 24/07/2006 om: 09:47u


Powered by Greymatter