Index pagina
Geschiedenis
Ook leuke sites
Zeg het anders priveWij kunnen er helaas ook niets aan doen!
 





 

 

11/29/2005: "De dogma's van de anarchistische beweging"

Bas Moreel schreef een discussiestuk over de dogma's van de anarchistische beweging. Tijd voor zelfreflectie derhalve.
anarchistflagcrowd (12k image)
Klik op meer voor zijn bijdrage

DE ANARCHISTISCHE BEWEGING ALS KERK EN HAAR DOGMAAS
door Bas Moreel

Een anarchistiese boekenmarkt is gewoonlijk als de lektuurtafels achter in kerken: alles geschreven
vanuit een vaste grondslag. Als iedereen maar van die grondslag zou uitgaan, zou alles beter gaan. Nooit de vraag of die grondslag wel deugt of houdt.

Op de tafels geschriften van de kerkvaders (Bakoenin, Kropotkin, Malatesta) en de kerkleraren (Stirner,
Proudhon), uitwerking, interpretatie en verdediging van hun gedachten, en kritiek op andere gedachten.
Vragen zoals of andere ideeen (bijvoorbeeld autoritaire, of aanvaarding van de staat, passieve en
aktieve deelname aan parlement, gemeenteraad, bedrijfsraad en andere vertegenwoordigende lichamen)
in het algemeen of in bepaalde gevallen mogelijk betere resultaten beloven, of dat iemand als Bakoenin
in geldzaken en in zijn menselijke relaties erg betrouwbaar was, worden niet serieus behandeld.

Het anarchisme kent geen centrale figuur zoals de Boeddha, Jezus, Mohammed, dit in tegenstelling tot de met die personen verbonden godsdiensten en in het marxisme, maar er is een voorloper vergelijkbaar met Johannes de Doper (William Godwin), er zijn kerkvaders (Bakoenin, Kropotkin, Malatesta: allerwegen hoog aangeschreven), kerkleraren (Stirner, Proudhon: mensen die belangrijke ideeen hebben geleverd maar die niet algemeen als kosher worden gezien), en heiligen (de martelaren van Chicago, Nestor Machno, Sacco en Vanzetti, Ascaso en Durutti: mensen die de anarchistiese ideeen op heldhaftige wijze in praktijk hebben gebracht). Het anarchisme kent ook intrinsiek kwaad: Staat en kapitalisme, en een hemel: de revolutie.

Evenals in de katholieke kerk (de enige die ik van binnenuit ken en nog enigszins in het oog houd) hebben anarchisten het als regel alleen over wapenfeiten en lijden van anarchisten, niet van anderen. Wel wordt bij gelegenheid het lijden van anderen, met name van arbeiders en armen, genoemd en soms ook breed uitgemeten, als dat staat of kapitaal in de schoenen kan worden geschoven.

In het Nederlandse ekumeniese dagblad "Trouw" schreef theoloog Jan Greven een paar jaar geleden over
religie: "Voor religie lijken me twee kenmerken essentieel: de claim van het eigen gelijk en
gehoorzaamheid aan een boodschap waar de gelovige niet op zit te wachten.". Wat de schrijver met het tweede deel van zijn stelling bedoelde begrijp ik niet maar in verband met het eerste deel citeer ik uit een tweetal anarchistiese aankondigingen:

1. Uit de katalogus van de Londense anarchistische boekenmarkt 2003:
"In de tijd van Tony Blair hoeven we geen woorden vuil te maken aan de armzaligheid van partijpolitiek.
De mensen willen een betere wereld, maar dat heeft niets te maken met kruisjes op stembiljetten.
Het anarchisme wint terrein: je weet dat het zin heeft".

2. Uit het manifest voor het Libertair Sociaal Forum 2003 in Parijs:
"Geen enkele regering, van links noch van rechts, kan of wil het kapitalisme aanpakken. Geen enkele regering zal ons nu of in de toekomst vrijwaren van massa-ontslagen, van onzekerheid over de toekomst, van hongerlonen, van aanvallen op de sociale zekerheid, van uitkleding van openbare diensten, van uitwassen op het gebied van veiligheidspolitiek of van racisme.
[Wie organiseerde die sociale zekerheid en openbare diensten? Ik dacht trouwens dat die fraaiigheden
slechts zoethoudertjes waren, smeermiddelen voor de kapitalistiese machine, en dat linkse partijen en
vakbonden die daaraan meewerkten, de werkelijke belangen van de werkende mensen verraadden?]

De door de werkgevers gedragen liberale logika leidt tot zoveel ellende dat alleen een regelrechte
politiestaat het verzet ertegen in bedwang kan houden. Velen van ons voelen de liberale ideologie, waarin ons leven slechts koopwaar is, als ondraaglijke onderdrukking. De afwijzing van de maatschappij zoals zij nu funktioneert in ons leven en op ons werk brengt steeds meer mensen bij elkaar. Zij vechten maar hun overwinningen zijn vaak slechts deeloverwinningen omdat zij niet het kapitalisme zelf bestrijden.

Daarnaast zien we een groei van libertaire praktijken: geco÷rdineerde strijd, soevereine algemene
vergaderingen, direkte demokratie, direkte aktie, anti-kapitalisties sindikalisme, strijd tegen de
globalisatie van de macht van het kapitaal, voor onbeperkte toelating van immigranten, tegen
patriarchale verhoudingen, voor gratis openbaar vervoer [dat verder door X gefinancierd zal worden],
tegen milieuvernietiging, voor werklozenbewegingen.

De libertairen bouwen aan een maatschappelijk alternatief, hun eksperimenten helpen mogelijk de
samenleving van morgen voorbereiden.

De libertairen doen voorstellen voor konkrete eisen die geen plaats laten voor kapitalisme, patriarchale
verhoudingen, staatsdenken, xenofoob nationalisme, militarisme, sexisme, productivisme en godsdienst.

De libertairen helpen vormen van zelfbestuur in te voeren gebaseerd op direkte aktie, op zelfstandig
gevoerde strijd, op stakingskomitees, op gebonden mandaat en op kontrole op de afgevaardigden, die te
allen tijde afgezet kunnen worden".

[Al deze fraaie dingen doen DE (= ALLE) libertairen, terwijl in de praktijk de meeste libertairen het toch
vooral over dit soort dingen hebben.]

Als niet iedereen het anarchisme omarmt, is dat omdat mensen onvoldoende geinformeerd zijn of misleid, door opvoeders, door de media, door belanghebbenden, enz. Aan het anarchisme ligt het niet, ofschoon misschien ook wel een beetje aan anarchisten die geen echte anarchisten zijn of die het anarchisme gebrekkig presenteren.

Kerkelijk ingesteld zijn is overigens niet specifiek anarchisties, en ook lijden niet alle mensen die zich
anarchist noemen, eraan.

Mede naar aanleiding van enkele schandalen waarbij partijgenoten betrokken waren, is in de Socialistische (= sociaal-demokratische) Partij van Wallonie een kampanje aangekondigd om de deuren open te gooien en met andere groeperingen diskussies aan te gaan.
Kennelijk houdt niet iedereen daarvan. Voorzitter Elio Di Rupio op het onlangs gehouden partijkongres: "U
hebt ook wel gehoord dat het volgens sommige afgevaardigden uit onze partij nergens goed voor is om
de deuren open te gooien en dat we onze zaken beter onder elkaar kunnen bepraten. Of dat diskussies met anderen tijdverlies zijn, dat wij zelf goed genoeg weten wat goed is voor het volk".

Evenmin als die Waalse socialisten zullen anarchisten dat laatste hardop van zichzelf of van hun beweging zeggen: bescheidenheid siert de mens, maar zij gedragen zich er vaak wel naar. Denk aan het inmiddels ietwat uit de mode geraakte rijtje op anarchistische conferenties en in anarchistiese tijdschriften: anarchisme en de vrouw, anarchisme en kunst, anarchisme en opvoeding, anarchisme en werk, anarchisme en vrije tijd, anarchisme en militarisme, anarchisme en geweld, anarchisme en straf, anarchisme en misdaad, enz. Komt daar ooit uit dat anarchisten voor bepaalde problemen geen of niet zo gauw een oplossing hebben? Anarchisme is altijd de oplossing.

Een technies onderwerp als "anarchisme en armoede" geloof ik trouwens nooit in dit rijtje gezien te
hebben. Voor westerse armoede zie ik anarchisten nog wel de een of andere morele eis of wens op papier zetten: eerlijke verdeling bijvoorbeeld: "voor ieder naar behoefte, van ieder naar vermogen". Maar daarbij weer niet hoe je het mensdom op afzienbare termijn zo ver krijgt.

Het was geen anarchist die in het vaak corrupte (ook dit jaar weer No 1 op de corruptielijst van
Transparency International) en meedogenloze Bangladesh althans een aantal mensen uit de ergste armoede hielp door hun een (in onze opvatting: uiterst) kleine lening te geven. Daar was het idee te onzuiver in de leer voor; het had zeker niet uit de geschriften van de kerkvaders en kerleraren afgeleid kunnen worden (ofschoon Proudhon op een dergelijk idee gekomen zou kunnen zijn, maar hij was in de grond van zijn hart dan ook een kleinburger).

Met dank aan Albert Ledder, die het mij toestuurde, citeer ik uit een interview van een Hans van Scharen met de Bangladeshi ekonoom Muhammad Junus, initiatiefnemer van de Gramien Bank, welke zulke heel kleine leningen verstrekt om doodarme mensen uit het slop te helpen:
"Ik zag hoe mensen voor een piepkleine lening afhingen van woekeraars. Ik vroeg me af of dat niet anders kon en deed in een dorp een onderzoekje naar het lenen van geld. Dat resulteerde in een lijst met 42 namen van mensen die samen welgeteld 27 dollar hadden geleend.

Ik dacht: mijn god, we hebben het in de hulpbusiness over miljoenen dollars, maar bij deze mensen ging het om nog geen dollar die ze per persoon nodig hadden maar niet bij een reguliere bank konden lenen.ö

Muhammad Junus gaf in dat interview als voorbeeld dat mensen zelfs schoenpoetsmateriaal, nodig om als schoenpoetser aan de gang te kunnen, vaak tegen een woekerprijs moesten huren, met het gevolg dat zij nooit van de woekeraars afkwamen.

Een revolutionair zou in zulke omstandigheden onmiddellijk aan direkte aktie hebben gedacht, maar de
geschiedenis had hem moeten leren dat de armen hem misschien bij de politie zouden hebben aangegeven omdat zij bang waren dat zo'n lawaaimaker het fragiele evenwicht waarin zij boven de afgrond balanceerden, zou verstoren.

Junus dan ging zulke mensen heel kleine leningen geven, op authentiek kapitalistiese wijze tegen een
doenlijke rente - zodat zij er beter van konden worden en hij zijn kapitaal vergrootte, zodat hij steeds meer leningen kon verstrekken en personeel kon betalen (er moeten op het ogenblik 1500 Gramien Banken in Bangladesh zijn). Volgens Junus heeft de Gramien Bank momenteel vijf miljoen leners in Bangladesh. (Een katholieke priester in Bangladesh, ook geen anarchist, vertelde me dat hij spaargroepen in zijn dorp organiseerde omdat sommige mensen zelfs voor de Gramien Bank onmogelijk zijn. De leden van zo'n groep stoppen wekelijks een bepaald bedrag, bijvoorbeeld 2 taka (1 taka = 2 dollar cent), in een gemeenschappelijke pot. Als er genoeg gespaard is, wordt het hele bedrag aan een van de leden geleend, die het binnen een bepaalde termijn moet teruggeven, waarna het aan een ander lid geleend kan worden, enz.).

DOGMAAS

Evenals echte kerken heeft de anarchistiese beweging dogmaas. Niet zoveel als, bijvoorbeeld, de katholieke kerk, en ze zijn ook niet met veel indrukwekkend ceremonieel afgekondigd maar het zijn er 7, een heilig getal, zoals in een kerk te verwachten was:

1. "Van ieder naar vermogen, voor ieder naar behoefte"
In zijn bijdrage aan het Tiende Jaarboek Anarchisme (een uitgave van De AS) gaat Thom Holterman ervan uit dat dit het geval zal zijn in de samenleving die hij in gedachten heeft: niet alleen de maatschappij maar ook alle mensen met hun allerindividueelste geen- en hormoonsistemen en levensomstandigheden zullen aan het anarchistiese ideaal beantwoorden: "een ieder draagt
aan de productie bij naar vermogen en neemt ervan naar behoefte". Niemand is veel te goed en anderman's gek, niemand zal nog pakken wat er maar te krijgen valt, politieagenten en andere kontroleurs die erop toezien dat iedereen zich sociaal gedraagt, zullen uit de tijd zijn.

2. Zelforganisatie/zelfbestuur
Zelfs de anders zo skeptiese Andre de Raaij raakt in hetzelfde jaarboek in een soort religieuze vervoering
over gevallen van zelforganisatie in Somalie en Irak. Ik ben het er met Andre over eens dat dit soort
gevallen aantoont dat een samenleving zonder staat mogelijk is, maar als de noodzaak waarin die
zelforganisatie ontstond, voorbij is, laat het gros van de mensen de soeza van het noodzakelijke
bestuderen, zoeken en overleggen dat naast het direkte produktiewerk vereist is, weer graag aan de
liefhebbers over.

In de produktie-co÷peratie waarvan de Nederlandse anarchist Wim de Lobel indertijd lid was, lieten de
kollegaas de administratie, en daarmee veel macht, met alle plezier en een financiŰle vergoeding graag aan Wim over. Wim's kollegaas beschouwden zich waarschijnlijk niet als anarchisten maar in
anarchistiese ogen wil toch iedereen zelfbestuur en zelforganisatie?

Het nederlandse Ingenieursbureau Van Steenis, met veel hoog opgeleide mensen in dienst, was in de 70-er jaren, en waarschijnlijk nu nog, een produktie-co÷peratie, dat wil zeggen de leden van de co÷peratie beslisten over de politiek en de strategie van het bedrijf. Maar de meeste leden waren alleen in hun werk
geinteresseerd en lieten dat soort beslissingen graag over aan degenen die bereid waren het ekstra werk te doen dat bij dat beslissen hoorde. Min of meer hetzelfde was het geval in een franse timmerfabriek die ook de vorm van een produktie-co÷peratie had en waarin ik in diezelfde 70er jaren een paar weken heb doorgebracht (de directeur van die fabriek deed me het idee van de anarchistische beweging als kerk aan de hand). De secretaris van de vereniging die geacht werd over de politiek en de strategie van de fabriek te beslissen, zei me dat de arbeiders alleen in hun loon ge´nteresseerd waren.

Toen in 1997 de wijk van de stad Wroclaw (Zuid-West Polen) waarin hij woonde, bedreigd werd door hoog water van de rivier de Oder, constateerde Piotr Borodulin Nadzieja: ineens praatte iedereen met
iedereen, mensen namen initiatieven en werkten samen om het water tegen te houden, zonder dat iemand opdrachten gaf. Maar toen alles weer normaal was, was alles weer als vanouds. Nood toont vaak waartoe mensen in staat zijn.

3. Anarchisme en godsdienst kunnen niet samengaan
Want godsdienst betekent onvoorwaardelijke onderwerping aan een tyrannieke God en aan de wetten
die godsdienstige leiders zeggen van die God te hebben ontvangen. Maar anarchisten en atheisten citeren, als zij het bestaan van God willen bestrijden, vaak Ludwig Feuerbach, die geschreven heeft dat de mens God naar zijn beeld en gelijkenis maakt. Als dat waar is - en volgens mij lijkt het daar veel op - waarom zouden mensen God dan niet kunnen zien als een moeder of vader of vriendin of vriend die niet jaloers is (in tegenstelling tot wat Jahweh volgens de joodse bijbel van zichzelf gezegd zou hebben) en de mensen alle vrijheid laat en gunt en hen daarin steunt? In ieder geval zijn er godsdienstige mensen die zich anarchist noemen en het als anarchist ook heel aardig doen.

Voorbeelden van godsdienstige mensen die met overtuiging anarchist zijn, zijn te vinden in de
"Religious Anarchism" bulletins die ik af en toe maak en die te vinden zijn op de website
www.geocities.com/christianarchy.

4a. Parlementen, gemeenteraden, bedrijfsraden enz.
zijn slechts fopmiddelen die de burgers en werknemers een illusie van demokratie en zeggenschap moeten geven.

Anarchisten moeten er zich niet mee inlaten: actieve en passieve deelname eraan schuift de
revolutie die het reilen en zeilen in maatschappij en bedrijfsleven in handen van de burgers en werkers
legt, alleen maar op de lange baan.

Een probleem met revoluties is dat ze prakties niet te voorzien en niet te sturen zijn. Revoluties komen ook alleen voor in omstandigheden waarin de machthebbers niet van geven en nemen weten en onvoldoende steun van de bevolking en de machtsorganen hebben. De bekende franse en russiese revoluties zijn voorbeelden dat revoluties, althans politieke revoluties, een machtsvakuum scheppen dat goed georganiseerde, weinig demokratische groepen graag en vrij gemakkelijk opvullen.

Ofschoon het moeilijker is dan spekuleren over strategieen om "de" revolutie dichterbij te brengen en
dan wichelen over revolutionaire situaties, lijkt het voor het algemeen (in de zin van: voor zoveel mogelijk mensen) welzijn vaak wel zinniger zich in te zetten voor verbeteringen die, eventueel via kompromissen en in termijnen, in afzienbare tijd bereikbaar zijn. De langzaamheid van zulk een proces laat voorstanders, tegenstanders en twijfelaars tijd om te zien of de veranderingen verbeteringen zijn en voor mentaliteitsveranderingen en correkties, zodat zij door voldoende mensen aanvaard worden en minder kans lopen bij de eerste de beste verandering in machtsverhoudingen te worden teruggedraaid.

Toen ik in 1998 in het opvanghuis (house of hospitality - een klein huis waar mensen die geen huis
meer hadden tijdelijk onderdak kregen om van daaruit werk te zoeken en genoeg te verdienen om weer voor eigen onderdeak te kunnen betalen) van de Catholic Workers in Denver, USA, werkte, schreef een
anarchistiese vriendin me dat zij liever een goede revolutie zag. Ik antwoordde haar dat wij juist een
oude vrouw aan de deur hadden gehad die door haar dochter op straat was gezet. Hadden wij tegen haar moeten zeggen: wacht maar op de revolutie, dan komt alles in orde? Bovendien was wat die Catholic Workers (van wie daar op dat moment er maar een, een religieuze, nog katholiek was) deden, je reinste direktie actie: alles buiten staat en kerk om.

4b. Parlementen e.d. beslissen over het wel en wee van de burgers en werkers zonder de mening van die burgers en werkers te vragen en bevoordelen vaak bepaalde
groepen en zichzelf ten koste van andere groepen of van de gemeenschap als geheel.

Bij door een volksvergadering gegeven opzegbaar dwingend mandaat zou dat anders zijn.

In de theorie klinkt dat mooi maar in de praktijk werkt het niet, omdat te weinig mensen de tijd en
inspanning willen of kunnen opbrengen om regelmatig naar die volksvergaderingen te gaan en hun opvattingen daar met de nodige kennis van zaken en kracht naar voren te brengen. De vergaderingen zijn daardoor gemakkelijk te manipuleren. Ook doordat het aantal aanwezigen op zo'n volksvergaderingen te manipuleren is, bijvoorbeeld door medestanders te stimuleren om te
komen en/of (mogelijke) tegenstanders ervan af te houden om te gaan.

Als er voldoende aktieve en capabele burgers waren die hun parlementen, gemeenteraden enzovoorts voortdurend op de huid zaten, zouden de anarchistiese bezwaren tegen parlementen e.d. wegvallen. Er zijn gewoon te weinig kapabele mensen die zich voor politieke en maatschappelijke zaken inzetten. In zulke omstandigheden is het zinnig in ieder geval voorlopig genoegen te nemen met parlementen, bedrijfsraden e.d. en daar zoveel mogelijk invloed op uit te oefenen, respectievelijk ze zoveel mogelijk onder druk te houden.

4c. Als je voor iemand stemt, geef je je macht uit handen.
Eerste vraag: Welke macht? Om in een volksvergadering te stemmen (voor een zaak, natuurlijk, niet voor een mens)? Als je niet over een zeker charisma beschikt of over een zekere overtuigingskracht en geen lid bent van een groep met iemand met dat soort kwaliteiten, is je macht een illusie.
Tweede vraag: Als je voor iemand gestemd hebt en die iemand komt in een parlement of gemeenteraad, blijkt dan uit de praktijk dat je niets meer kunt? En helpt het niet, als je iets wilt ondernemen, om mensen, desnoods maar een mens in parlement of gementeraad te hebben met sympathie voor wat je wilt bereiken?

5. Anarchisten hebben geen leiders.
Wie durft te ontkennen dat een groepslid dat meer charisma of overtuigingskracht heeft en/of meer weet op het gebied dat voor de groep belangrijk is en/of actiever is in de groep of eromheen dan leden die gemakkelijker te bepraten zijn, minder weten op het gebied dat die groep aangaat en/of daarin minder actief zijn, daar een leidersrol speelt?

6. Het ideaal van het anarchisme is een anarchistiese maatschappij.
Zoals de Petersburgse (d.i. in Sankt Peterbug, Rusland) aktivist Piotr Rausch eens zei, en waarschijnlijk niet alleen hij: anarchisme is niet voor iedereen. Veel mensen zijn blij als anderen voor hen beslissen, de ontwikkelingen in hun maatschappij voor hen volgen en zich voor het reilen en zeilen van die maatschappij inzetten. Anderzijds zijn er mensen die graag kommanderen, graag dingen voor anderen
uitzoeken en/of alles weten (misschien verkeerd weten maar dat is van geen belang) en ook alleszins in staat zijn om hun wil en/of opvattingen aan anderen op te leggen. Niets wijst erop dat genoeg mensen een anarchistiese maatschappij als ideaal zien. Ik zou ook niet weten wat ik me daarbij zou moeten voorstellen, althans als iets permanents en op grote-maatschappijnivo. Denk aan de kibbutzim, waar de
kinderen vaak voor de verlokkingen van de glinsterende buitenwereld zijn bezweken. Wie wil kan bij de
Tijdelijke Autonome Gebieden van Hakim Bey terecht of daarin enige troost vinden. Of in de gedachte dat mensen en maatschappijen steeds veranderen, zodat er misschien toch ooit een grote anarchistiese
maatschappij komt waaraan, zo niet het eeuwige, dan toch een lang leven beschoren is.

Sommige anarchisten willen het niet over een ideaal hebben maar over een utopie: je weet dat het nooit
realiteit wordt of zelfs geen realtieit kan worden, maar je kunt ervoor werken, zodat je inspanningen een
richting hebben en een steun in de rug. Maar waarom niet van het begin af aan zeggen: we willen zoveel
mogelijk die kant uit en zijn tevreden met ieder stapje in de goede richting. Dat houdt de stress eruit
en het gezeur over wel of niet genoeg gedaan te hebben of te doen.

Voorlopig moeten anarchisten er in ieder geval vanuit gaan dat zij aanhangers zijn van een in zichzelf
verdeelde stroming binnen het geheel van stromingen in de gemeenschappen waarin zij leven. Misschien is dat maar goed ook want andere stromingen hebben vaak oog voor belangrijke problemen en mogelijkheden die buiten het gezichtsveld van anarchisten liggen. Als anarchisten naar mensen van andere stromingen luisteren (en mensen van andere stromingen naar hen), resulteert dat waarschijnlijk in een in veel opzichten rijkere maatschappij dan wanneer die anarchisten of die anderen het allemaal alleen voor het zeggen hadden gehad.

7. Vrijheid is het wezen van het anarchisme
Gezien de verklaring die in anarchistiese kringen voor het woord "anarchie" gegeven wordt ("zonder iemand boven je"), vinden we het wezen van het anarchisme veel vollediger en juister weergegeven in de leuze "noch knecht noch meester". "Noch knecht noch meester" houdt in dat je alles zelf doet of als gelijke samen met anderen. Het houdt daarmee verantwoordelijkheid voor de samenleving in. (Het "noch God noch meester" is een kinderlijke gedachte evenals Bakoenin's uitspraak "als God bestond zouden we hem moeten afschaffen". Ik ga er daarbij vanuit dat het begrip "God" in eerste instantie staat voor "bron en drager van alle bestaan" en niet voor een afgeleide van de stamgod van het oude Israel of voor een soortgelijk bedenksel. Hoe kun je bestaan zonder die God op wie je bestaan berust? Het eventueel erkennen van het bestaan van zulk een god houdt niet in dat mensen die god op de een of andere manier zouden moeten aanbidden of zich zouden moeten onderwerpen aan de wetten die
godsdienstige leiders soms zeggen van die god ontvangen te hebben.).

In populaire praatjes wordt ook wel gezegd dat vrijheid het hoogste menselijke ideaal is. Niettemin: toen diktator Mahathir van Maleisie een tijd geleden aankondigde dat hij zou aftreden, waren de straten van Kuala Lumpur vol mensen die hem hun dankbaarheid wilden betonen voor de economische voorspoed die hij had gebracht. Dat daar een vrijheidsprijskaartje aan had gehangen speelde kennelijk geen grote rol. President Poetin van Rusland geniet veel steun uit de bevolking, ondanks de vrijheidsbeperkingen die hij heeft ingevoerd, omdat veel burgers tevreden zijn over zijn economische politiek (en over zijn oorlog tegen Tsjetsjenie). En veel mensen in Rusland hebben nog naar de tijden van Stalin en Brezjnew terugverlangd: "Toen kostte worst een paar kopeken, nu is worst haast niet meer te betalen".

Ook, zoals Thom Holterman onlangs op een vergadering van "De AS" opmerkte, kan het belang van de
gemeenschap eisen dat onwillige mensen tot medewerking gedwongen worden, bijvoorbeeld als de boel voor hun deur moet worden opengebroken voor kabels voor digitale televisie. Ook kan het nodig zijn om in te grijpen als mensen met hun opvatting van het "noch knecht noch meester" op een catastrofe aansturen.

HET ANARCHISME VOORBIJ

Een achtste dogma, dat in anarchistische kringen weinig ter sprake komt, maakt dat de zeven over het algemeen erkende anarchistische dogmaas in de lucht komen te hangen, maar ontdoet het anarchisme, waar aangenomen, van zijn heilige onbetekenendheid. Dit dogma luidt: maatschappelijke aktiviteiten dienen gericht te zijn op het grootst mogelijke welzijn voor het grootst mogelijke aantal mensen.
De anarchistiese dogmaas zijn alleen houdbaar voorzover zij aan dit uitgangspunt beantwoorden.

En tenslotte:
Het is normaal dat mensen graag met mensen met overkomstige opvattingen samen zijn maar als zij geen ideologiese inteelt willen, doen zij er goed aan ook het gezelschap op te zoeken van mensen met andere opvattingen om zo een goede mix te krijgen. Ideologisch gemengde organisaties die voor het algemeen welzijn werken, zijn in beginsel te verkiezen boven ideologisch eenkennige organisaties, die gevaar lopen propaganda voor het eigen gelijk te bedrijven, zoals wel van kerkelijke liefdadigheidsinstellingen en andere kerkelijke initiatieven (bijvoorbeeld scholen in arme
landen of stadswijken) wordt gezegd.

2 Reacties


Hm... kan er ook eens nieuwe koek komen?
http://www.geocities.com/christianarchy/basmoreel6.htm

zei: AdR op 29/11/2005 om: 17:36u

Maar goed: ik heb het bovenstaande geplaatst en naar goede anarchistische traditie smile niet becommentarieerd. Ik zal dat hier "in het huis van anderen" ook niet uitgebreid doen. Ik ben niet in vervoering (geweest) over spontane vormen van zelforganisatie in Somalia of Irak - het is iets wat je kunt constateren: mensen organiseren hun leven wel zonder staat als het moet, als het kan. Of dit langdurig mogelijk is - wie zal het zeggen.
Van de docent die mij ingevoerd heeft in de wijsbegeerte heb ik geleerd dat een radicaal adogmatische houding het beste is, en daar houd ik mij aan. big grin
Ik zou niet durven zeggen dat "anarchisten" of "het anarchisme" vrijheid als het hoogste ideaal koestert. Ik kijk liever naar losse denkers en denksters, en die zijn lang niet allemaal anarchist.
Ook het heilige der heilige, de Spaanse revolutie 1936-39[?], wil ik niet meer als zodanig zien. Natuurlijk zou het mooi zijn geweest als "wij" niet verloren hadden. Maar hoeveel vrijheid zouden 'wij" de katholieken, de liberalen, de bolsjewieken en - hij durft het te schrijven! - de fascisten, enzovoort gelaten hebben? Zou het niet op een nauwelijks van Stalins USSR te onderscheiden heropvoedingsparadijs uitgelopen zijn? (Voor de fijnproevers is deze persoonlijke vreeswekkende 'ontdekking' te vinden in een beroerd gereproduceerd pamflet ondertekend met Comite ter Bespreking van de Sociale Quaestie, 1984. Misschien moet ik het eens op het net zetten).
De genade van de nederlaag...

Kortom: een dogma dan: het streven is alles, het doel is niets.

zei: AdR op 29/11/2005 om: 23:10u


Powered by Greymatter