Index pagina
Geschiedenis
Ook leuke sites
Zeg het anders priveWij kunnen er helaas ook niets aan doen!
 





 

 

10/20/2005: "Arthur Lehning in Berlijn"

In het zojuist verschenen nummer van het literaire tijdschrift De Parelduiker staat een uitgebreid artikel van Toke van Helmond, over de Berlijnse jaren, tussen 1921 en 1923, van de anarchist Arthur Lehning (1899-2000).
9059371054 (20k image)
Omslag van het nummer
Lehning was o.a. actief in de IAA, de Internationale Arbeiders Associatie, het Nederlandsch Syndicalistisch Vakverbond, richtte het avantgarde tijdschrift I10 op en stelde het verzameld werk samen van Michael Bakoenin, één der grondleggers van de anarchistische theorie.
Klik op meer.

Arthur Müller Lehning werd geboren in 1899. Hij groeide op in Zeist, waar hij met zijn jeugdvriend, de latere dichter Hendrik Marsman, geďnteresseerd raakte in het Duitse expressionisme. Tijdens zijn studie in Rotterdam kreeg hij belangstelling voor literatuur en politiek, o.a. voor het werk van de Russische revolutionair Michael Bakoenin. Hij correspondeerde met Henriette Roland Holst en organiseerde o.a. een lezing van de christen-antimilitarist Bart de Ligt. Voor het Rotterdams Studentenblad schreef hij over politiek en cultuur.

Met vrienden als Marsman, J.J. Slauerhoff, Joris Ivens, Erich Wichman, Charley Toorop en Menno ter Braak was Lehning later, gedurende de jaren twintig en dertig, actief betrokken bij het literaire en kunstzinnige leven in Nederland. Daarnaast was hij in die tijd actief in het NSV, schreef hij voor De Syndicalist en was hij redacteur van Grondslagen, het theoretisch orgaan van het NSV.

Het door hem in 1927 opgerichte tijdschrift I10 kende medewerkers als Alexander Berkman, Joris Ivens, Kurt Schwitters, Max Nettlau, Mondriaan, Bart de Ligt, Kandinsky, Walter Benjamin en Ernst Bloch. In de jaren dertig verwierf hij voor het dan zojuist opgerichte Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis (IISG), de omvangrijke collectie anarchistica van de Oostenrijkse verzamelaar Max Netttlau.

Na zijn studie in Rotterdam vertrok Lehning in 1921 naar Berlijn, dan het culturele centrum van Europa. Hij werkte voor een Berlijnse uitgeverij, zette er zelf de eerste poëziebundels van Marsman en van Slauerhoff, en was op verzoek van Bart de Ligt correspondent voor het IAMB, het Internationaal Anti-Militaristisch Bureau. Hij maakte er bovendien kennis met de uit de Sovjet-Unie vertrokken anarchisten Alexander Berkman, Emma Goldman en Alexander Schapiro. Door deze contacten werd zijn politiek denken gevormd in de richting van het anarcho-syndicalisme.

Toke van Helmond geeft in haar artikel in De Parelduiker een gedetailleerde schets van Lehnings eerste tijd in Berlijn: de correspondentie met Marsman en Slauerhoff, zijn contacten met expressionistische kunstenaars, dichters en schrijvers, maar ook met Bart de Ligt en andere politiek actieve figuren. Ze verhaalt hoe Lehning in het culturele en politieke leven van Berlijn duikt. Lehning legde in die jaren als het ware de basis voor zijn verdere activiteiten. Hij staat in die tijd op een belangrijk punt in zijn leven, zo wordt duidelijk. Zijn eigen pogingen tot literair werk had hij al achter zich gelaten, maar het besef dat politiek en cultuur, onlosmakelijk met elkaar zijn verbonden, heeft zich in die jaren bij hem definitief gevestigd. Hij zou dit idee nooit meer loslaten, en in zijn activiteiten en publicaties, heeft hij die verbinding ook altijd benadrukt.

Het artikel van Van Helmond concentreert zich weliswaar nogal op de literaire activiteiten van Lehning in Berlijn, maar duidelijk wordt wel dat vanaf dat moment zijn politieke activiteiten de hoofdrol in zijn bestaan gaan vormen. Jammer is dat een korte schets van Lehnings verdere leven en activiteiten ontbreekt. Daardoor blijft de betekenis van zijn Berlijnse periode een beetje in de lucht hangen, zeker voor diegenen die niet op de hoogte zijn van zijn verdere activiteiten.

Mogelijk wordt die betekenis te zijner tijd voldoende duidelijk in het boek dat Toke van Helmond voorbereidt, over leven en werken van Arthur Lehning. Een verschijningsdatum is nog niet bekend. Toke van Helmond werkte vanaf 1982 nauw samen met Arthur Lehning en beheert het archief van Arthur Lehning, ondergebracht in de Stichting Ithaka.

In De As 144 publiceerde Bert Altena een uitgebreide biografische schets over Arthur Lehning.

(Bijdrage van Martin Smit)

De Parelduiker 3/2005: Arthur Lehning in Berlijn
€ 8,75
Voor wijze van bestellen zie www.lubberhuizen.nl
Ook te koop in sommige boekhandels


Powered by Greymatter