Index pagina
Geschiedenis
Ook leuke sites
Zeg het anders priveWij kunnen er helaas ook niets aan doen!
 





 

 

08/31/2005: "Radicaalfeministische De Bonte Was gedocumenteerd op website"

De roemruchte radicaalfeministische uitgeverij De Bonte Was, die in de jaren zeventig en tachtig voor heel wat opschudding zorgde, heeft sinds kort een website.
BonteWas02 (20k image)
Behalve als uitgeverij vormden de vrouwen tevens een schrijf- en actiegroep.
Klik op meer.

De hele geschiedenis van De Bonte Was (1974 tot 1992) is nu op een prachtige manier gedocumenteerd op een website waaraan acht maanden is gewerkt. de groep vormde weliswaar eerder een marxistisch geörienteerd gezelschap dan een anarchistische, maar beroerde echter vrijwel iedereen die het feminisme een warm hart toedroeg.

Oudejaarsavond 1973 was het begonnen: toen maakten een aantal vrouwen de eerste plannen voor een feministische uitgeverij. Zij vormden in een uitgebreidere samenstelling in de loop van 1974 het eerste Bonte-Wascollectief, dat zich vestigde op de zolder van het Amsterdamse Vrouwenhuis aan de Nieuwe Herengracht 95 in Amsterdam, dat een jaar eerder door een groep feministen gekraakt.

De Bonte-Wassters varieerden in leeftijd van 19 tot 60 jaar en vormden een bont gezelschap. Het Bonte-Waswerk deden ze gratis, om zo de vrijheid te hebben te kunnen publiceren wat ze wilden en niet waar 'de markt' op zat te wachten.
Een prettig gevolg daarvan was dat de boeken goedkoop waren, zodat ook arme vrouwen ze konden kopen. Ze probeerden per verkocht boek ongeveer één gulden over te houden voor nieuwe uitgaven. Wat daarvan overbleef, gaven ze regelmatig aan vrouwengroepen in het buitenland.

Op 23 november 1974 kwamen de eerste twee collectieve boeken uit: ‘En ze leefden nog lang en gelukkig’, over de alledaagse vrouwenwerkelijkheid achter de beroemdste slotzin van veel sprookjes. En ‘Vrouwen over seksualiteit’, over wat vrouwen voelden en (niet meer) wilden op het gebied van seksualiteit.

De boeken waren een enorm succes. Dat bleek uit de verkoop, maar ook uit de honderden aanmeldingen voor de discussieweekends waarvoor de lezeressen uitgenodigd werden. Uit het hele land kwamen ze 15 en 16 maart of 19 en 20 april 1975 naar het Vrouwenhuis in Amsterdam om over de inhoud van de boeken en van hun eigen leven te praten, en zo de verstikking van isolement en zelfhaat te doorbreken.
Ondertussen gaf De Bonte Was een Wacht niet te lang-affiche, twee dichtbundels, feministische prentbriefkaarten, een verjaarskalender, drie vertalingen en een tijdschrift uit.

Het tijdschrift Feminist, met daarin een echt Feministisch Manifest, publiceerden ze in 1977. Daarmee probeerde De Bonte Was een halt toe te roepen aan de door de overheid gesubsidieerde inkapseling van het autonome feminisme in het (vrouwen)welzijnswerk.
Op 17 september 1977 togen weer honderden vrouwen naar het Amsterdamse Vrouwenhuis, nu om schuimbekkend of intens tevreden, over Feminist te discussiëren. Die dag leidde tot de oprichting van de actiegroep De Strijdijzers, die in Feminist 2 van zich liet horen, o.a. met het eerste Vrouwen Pas Op-affiche.
Als klassieker namen we in Feminist 2 de vermaarde mannenhaatoproep van Valerie Solanas op: het SCUM-manifest, het manifest van de Society for Cutting Up Men. In 1978 kwam het vijfde collectieve Bonte-Wasboek, ‘Vrouwen over hulp bij ziekte en problemen’, uit.

Was het nu 'het patriarchaat' of 'het kapitalisme', waren het 'mannen' of was het 'het systeem' waar vrouwen zo'n last van hadden? Om een standpunt te helpen bepalen in het nogal verwarrende debat dat in die tijd woedde, gaf De Bonte Was eind 1978 ‘Het rode puzzelboekje voor vrouwen’ uit, ondertussen peinzend hoe het vijfjarig bestaan te gaan vieren.
Met een boek natuurlijk. In alle feministische media, maar ook in Margriet en Viva verschenen oproepen om verhalen of gedichten in te sturen over echte of fictieve feministische overwinningen.
Een selectie uit de berg inzendingen werd de feestbundel ‘Vrouwen tegen de verdrukking in’, die in 1979 uitkwam.
In 1980 verscheen ‘Geschiedenis van de vrouwentoekomst’ dat systematisch vrouwen zichtbaar maakte, van de prehistorie tot het westerse heden.

De Bonte-Wasvrouwen hadden in de jaren zeventig vanzelfsprekend meegedaan aan de 'abortus vrij!'-beweging. Dolle Mina was in 1972, o.a. met haar Baas-in-eigen-buikcampagne, begonnen aan de weg te gaan timmeren.
Het samenwerkingsverband Wij Vrouwen Eisen, waar ook Dolle Mina aan meedeed, had steeds grotere demonstraties weten te organiseren. In 1976 had WVE de Bloemenhove-abortuskliniek, ter voorkoming van sluiting, met succes bezet. (De Bonte Was droeg daaraan bij met het Weg met van Agt-affiche.)
Den Haag werkte echter gestaag door aan een abortuswet die geen feminist wilde en het grootste deel van de bevolking, dankzij alle acties en informatie, ook niet. Wij Vrouwen Eisen had iedereen goed opgevoed: een wet waarin niet hun drie eisen – de vrouw beslist, abortus uit het wetboek van strafrecht, abortus in het ziekenfondspakket – gehonoreerd werden, was een slechte wet.

Op 18 december 1980 stemde de Tweede Kamer, met de kleinst mogelijke meerderheid, vóór de nieuwe, ongewenste, abortuswet. De teleurstelling en woede waren enorm. Op 19 december organiseerde de Bonte Was, samen met Vrouwenkrantvrouwen en wie verder maar wilde, als protest een soort lig-in op de Dam in Amsterdam.
Er moest natuurlijk meer gebeuren, wilde die wet, met o.a. zijn vernederende vijf dagen bedenktijd, misschien niet van kracht worden. En zo kwam het op 30 maart 1981 tot de Vrouwenstaking tegen de abortuswet. Op die datum zou de Eerste Kamer de wet behandelen.
Die staking kwam er dankzij de inspanningen van het door De Bonte Was en Vrouwenkrantvrouwen gevormde Landelijke stakingscomité, het Amsterdamse stakingscomité en nog 120 andere plaatselijke comité’s. Ze zorgden voor stickers, stakingsbordjes en een stakingskrant, Vrouwenstaking, die in een oplage van 225.000 gratis exemplaren werd verspreid.
In het voorjaar van 1982 voerden ze actie tegen de invulling van de Wet Gelijke Behandeling m/v, waarvoor steun werd verkregen van 140 vrouwengroepen in den lande. De aanleiding was dat het oorspronkelijke doel van die wet – het invullen van de verplichtingen die voortvloeiden uit de ondertekening van het Internationale Vrouwenverdrag, namelijk het beëindigen van alle vormen van discriminatie van vrouwen – helemaal was zoekgeraakt, door er ook het verbod van discriminatie van mannen in onder te brengen.

In het najaar van 1983 startten we een advertentiekampanje Verbod Centrumpartij. De overheid hield (en houdt) zich niet aan de verplichtingen die voortvloeien uit de ondertekening van het anti-racismeverdrag, namelijk dat racistische organisaties verboden en ontbonden dien(d)en te worden.


De Vrouwenkrant had zichzelf in 1985 opgeheven en verder was er ook nog maar weinig feministisch leven in het Vrouwenhuis en daarbuiten te ontdekken. Dat bleek ook uit de teruglopende belangstelling voor de Bonte-Wasuitgaven. Hadden we van Geschiedenis van de vrouwentoekomst nog 19.000 exemplaren verkocht, de latere uitgaven haalden maximaal de 2000. Er zat dus weinig anders op dan te hopen op betere tijden en de zaak marginaal draaiende te houden, zolang er nog enige vraag was naar de verschillende titels.

Anneke van Baalen ontwierp en produceerde ter gelegenheid van de feministische boekenbeurs in Amsterdam in 1992, als cadeautje voor de bezoeksters, nog een Bonte-Wasuitgaafje: Mannenhaatverzen van Marijke Ekelschot. Maar toen was de knoop al doorgehakt: De Bonte Was, in de hoedanigheid van (uitgeef)bedrijf, werd uitgeschreven bij het register van de Kamer van Koophandel. Stichting De Bonte Was bleef bestaan.

Vrijwel al het materiaal dat de groep uitgaf is nu echter weer toegankelijk, een loffelijk streven dat navolging verdient!

(Met dank aan Rymke voor de tip!)


Powered by Greymatter